Царква Успення Прасвятой Багародзіцы вёскі Кавалі з’яўляецца адным з самых старажытных храмаў Глыбоччыны – у адпаведнасці з вядомымі нам звесткамі, яна была пабудавана ў 1748 годзе. Нягледзячы на рэканструкцыю канца ХІХ стагоддзя, якая змяніла першапачатковыя абрысы гэтага драўлянага храма, ён па ранейшаму захоўвае элементы стылю барока, што надае яму некалькі нязвыклы для праваслаўнай царквы выгляд.
Культавы будынак узводзіўся на сродкі глыбоцкіх кармелітаў босых, кляштару якіх вёска належала да 1842 года. Характэрна, што царква ў Кавалях была далёка не адзінкавым прыкладам будаўніцтва ўніяцкіх храмаў пры падтрымцы каталіцкіх манахаў на Глыбоччыне; наогул жа ва ўладаннях глыбоцкага кляштара кармелітаў босых у свой час налічвалася ажно шэсць грэка-каталіцкіх цэркваў.
Разам з тым, нельга ігнараваць сведчанні, якія даюць падставу меркаваць, што ўзаемаадносіны кавальскага пароха (парафіяльнага святара) і глыбоцкіх манахаў маглі быць складанымі. Хутчэй за ўсё мясцоваму святару даводзілася “балансаваць” паміж кармелітамі босымі, на землях якіх размяшчаўся прыход, і беразвецкімі базыльянамі, якія, з’яўляючыся ўніяцкімі манахамі, у пэўнай ступені яго апекавалі. Гісторык і педагог Восіп Шчарбіцкі на старонках “Літоўскіх епархіяльных ведамасцей” прыводзіць прыклад канфлікту паміж прадстаўнікамі двух манастыроў, які адбыўся ў Кавалях летам 1772 года падчас храмавага свята Успення Святой Ганны. У цэнтры канфлікту знаходзілася пытанне неабходнасці пераходу ўніятаў у каталіцтва (зразумела, абодва бакі прытрымліваліся супрацьлеглага меркавання ў дачыненні да азначанай праблемы). У сваім артыкуле Восіп Шчарбіцкі намякае на тое, што святары дадзенай царквы былі вымушаны існаваць ва ўмовах сталага ціску з боку каталіцкага кляштара кармелітаў босых у Глыбокім, духавенства якога адкрыта заклікала жыхароў Кавальскага прыхода да пераходу ў каталіцтва.
Глыбоччына… Што мы разумеем пад гэтым паняццем? Канешне ж, найперш – тэрыторыю Глыбоцкага раёна. У наш час глыбачанін, які зірне на карту раёна, убачыць, што ён працягнуўся ад в. Мосар на паўночным захадзе да в. Ліпава на паўднёвым усходзе, і ад аг. Ломашы на паўночным усходзе да в. Ласкаўшчына на паўднёвым захадзе. Ён зможа разгледзець на гэтых абшарах буйны лясны масіў Галубіцкай пушчы, азёры Пліса, Доўгае і Шо, рэкі Мнюта і Шоша. Але так было не заўсёды.
На працягу існавання Глыбоцкага раёна, яго межы неаднаразова пераглядаліся. На фарміраванне граніц уплывалі як агульнадзяржаўныя адміністрацыйныя рэформы, так і рашэнні мясцовых органаў улады. Нават размеркаванне зямель паміж сельсаветамі раёна магло з цягам часу ўнесці карэктывы ў яго абрысы. Давайце ж прасочым, як праходзіў гэты працэс.
Пры стварэнні ў студзені 1940 года першапачатковая плошча Глыбоцкага раёна складала ўсяго толькі 592 км², што ўтрая менш за цяперашнюю. У яго склад уваходзілі землі сучасных Абрубскага, Азярэцкага, Залескага, Узрэцкага і часткова Карабоўскага і Удзелаўскага сельсаветаў.
Першыя тэрытарыяльныя змены пачаліся толькі праз дваццаць гадоў пасля яго стварэння – 20 студзеня 1960 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР да Глыбоччыны быў далучаны Дунілавіцкі раён (цэнтрам якога быў г. п. Варапаева). Такім чынам, у студзені 1960 года тэрыторыя нашага раёна павялічылася ў два з паловай разы (на 900 км²), а мяжа прасунулася далёка на захад. Вясной таго ж года раённыя ўлады вырашылі перакроіць межы некалькіх сельсаветаў, што знаходзіліся на землях далучанага Дунілавіцкага раёна, а некаторыя ўвогуле скасаваць. Так Удзелаўскі сельсавет павялічыўся за кошт скасаванага Мосарскага, а Тумашаўскі (сучасны Карабоўскі) прыдбаў частку зямель Струцкага, Ласіцкага і Казлоўшчынскага сельсаветаў.
Гэта “дунілавіцкая спадчына” застаецца ў складзе Глыбоччыны і зараз, у той час як асноўная доля былога Дунілавіцкага раёна ў снежні 1962 года адышла да Пастаўшчыны. Але пра гэта крыху пазней, а пакуль што звернемся да 17 красавіка 1962 года. У гэты дзень прыпыніў існаванне Шаркаўшчынскі раён, тэрыторыю якога ў асноўным падзялілі паміж Браслаўскім і Мёрскім раёнамі. Тым не менш, свой невялічкі кавалак (8 вёсак) атрымала і Глыбоччына.
У пачатку 1959 года на паліцах бібліятэк і ў кнігарнях з’явілася новая кніга пад назвай “Дасягненні калгасаў Глыбоцкага раёна”. І гэта не маленькі буклет, а фундаментальнае выданне тыражом 5 тысяч экзэмпляраў, у цвёрдай вокладцы і на 120 старонках. Кніга была падрыхтавана Дзяржаўным выдавецтвам БССР у апошнія дні 1958 года. А нагодай таму сталі значныя дасягненні ўсіх 19 калгасаў Глыбоцкага раёна на дадзеным этапе іх развіцця. Справа ў тым, што за высокія дасягненні ў ільнаводстве, а таксама ў вытворчасці малака і мяса, наш раён быў пастаянным удзельнікам Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі, а з 1958 года Выставы дасягненняў народнай гаспадаркі СССР (ВДНГ). У 1957 годзе наш раён не проста удзельнічаў у выставе, але і быў узнагароджаны Дыпломам І ступені. Лепшыя калгасы раёна “Перамога” і “17 верасня” былі адзначаны на выставе Дыпломамі пашаны. Калгасы імя Жданава, імя Калініна, імя Сталіна і “Зара” узнагароджаны Дыпломамі ІІ ступені. Астатнія калгасы раёна атрымалі каштоўныя прэміі. 74 працаўнікі сельскай гаспадаркі раёна былі ўзнагароджаны медалямі і каштоўнымі падарункамі, а 18 з іх атрымалі залатыя медалі Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі. Як кажуць, ганарыцца было чым.
На момант друкавання кнігі, сярод працаўнікоў вёскі Глыбоцкага раёна чатыры мелі званне Героя Сацыялістычнай Працы. Яшчэ ў 1950 годзе кіраўнік калгаса “Перамога” Міхаіл Васільевіч Лытысаў і звеннявы той жа гаспадаркі Мацюшонак Міхаіл Міхайлавіч, за высокія паказчыкі ў вырошчванні ільну, былі узнагароджаны гэтым ганаровым званнем. 18 студзеня 1958 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР старшыні калгаса “17 верасня” Леаніду Канстанцінавічу Пугаўку было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы за поспехі, дасягнутыя ў развіцці сельскай гаспадаркі па вытворчасці збожжа, бульбы, ільну, мяса, малака і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту. І ў гэтым жа годзе брыгадзір трактарнай брыгады Соф’я Мартынаўна Юргель таксама стала Героем Сацыялістычнай Працы. Акрамя вышэйшых узнагарод дзяржавы, многія працаўнікі сельскай гаспадаркі Глыбоччыны ў 1958 годзе былі ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі.
Першым старшынёй Глыбоцкага райвыканкама быў прызначаны Куксёнак Павел Антановіч. На жаль, падрабязных біяграфічных звестак аб ім мы не маем. Вядома, што нарадзіўся Павел Антонавіч на Расоншчыне ў 1891 годзе.
Крыху звестак пра гэтага чалавека можна знайсці ў кнізе Генадзя Уладзіміравіча Капусценка "З верай у перамогу", падрыхтаванай выдавецтвам "Беларусь" у 1980 годзе. У ёй аўтар расказвае пра падпольную барацьбу моладзі з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў 1941-1942 гадах. У кнізе падрабязна апісваецца тое, як Павел Антонавіч Куксёнак, пажылы ўжо чалавек на той час, адыходзіў у ліпені 1941 года з нашымі войскамі з Глыбокага ў напрамку Невеля, але дайшоўшы да роднай вёскі Сакалішча, быў вымушаны застацца.
«Павел Антонавіч Куксёнак перад вайной быў старшынёй Глыбоцкага райвыканкама Вілейскай вобласці. Яго абралі дэпутатам Вярхоўнага Савету БССР. Калі часці Чырвонай Арміі пачалі адыходзіць з Глыбокага, разам з імі пайшоў і Павел Антонавіч. У сваёй роднай вёсцы Сакалішча ён сфарміраваў групу апалчэнцаў, у якую ўваходзілі партыйныя і савецкія актывісты, многія кіраўнікі калгасаў і ўстаноў... Пад кіраўніцтвам П.А. Куксёнка яны ахоўвалі масты, калгасныя пабудовы, затрымлівалі варожых парашутыстаў.
Потым з усёй сваёй групай Павел Антановіч адыходзіў у глыб краіны. У раёне Невеля патрапілі ў акружэнне. Куксёнок не разгубіўся. Ён быў не толькі дасведчаным савецкім кіраўніком, але і смелым партызанам, які ваяваў з немцамі ў першую сусветную вайну. Калі ў 1918 годзе немцы падыходзілі да Сакалішча, дваццацісямігадовы Павел Антонавіч арганізаваў баявую групу з дваццаці чалавек. У іх было ўсяго пяць вінтовак, але ўсе вырашылі даць бой ворагу і здабыць у ім зброю. Група разабрала мост цераз рэчку, якая ўпадае ў Нішчу, і падрыхтавала непадалёк засаду. Калі немцы падышлі і пачалі ўзводзіць пераправу, прагрымеў стрэл. Адзін салдат зваліўся на зямлю. Гэты першы стрэл па ворагу зрабіў Павел Куксёнак.
У баі некалькі нямецкіх салдат было забіта. Астатнія не вытрымалі і павярнулі назад. Група Куксёнка працягвала знаходзіцца ў засадзе і не пусціла немцаў у Сакалішча...»
Сваю гісторыю Віцебская вобласць вядзе з 15 студзеня 1938 года. Згодна з Пастановай першай сесіі Вярхоўнага савета СССР першага склікання і была створана новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка БССР. Рашэннем ЦВК БССР у яе склад былі ўключаны 20 раёнаў. Праз год, у студзені 1939 года, пачаў працаваць Віцебскі выканаўчы камітэт.
Тэрыторыя сучаснага Глыбоцкага раёна ўвайшла ў склад БССР толькі ў верасні 1939 года. Прычым, Указам Прэзідыума Вярхоўнай Рады СССР ад 4 снежня 1939 гады ў Заходняй Беларусі было ўтворана 5 новых абласцей, у выніку чаго цяперашні Глыбоцкі раён увайшоў у склад Вілейскай вобласці БССР.
15 студзеня 1940 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР «Аб стварэнні раёнаў у Баранавіцкай, Беластоцкай, Брэсцкай, Вілейскай і Пінскай абласцях Беларускай ССР» былі ўтвораны Глыбоцкі і Пліскі раёны, як адміністрацыйныя адзінкі Вілейскай вобласці. Тэрыторыя Глыбоцкага раёна на той момант уключала 10 сельскіх саветаў. Згодна са статыстычнымі данымі, у раёне мелася 7 440 двароў з насельніцтвам 37 740 жыхароў. Насельніцтва раённага цэнтра складала 9 650 чалавек, жылых пабудоў – 1 124.
Першым старшынёй раённага выканаўчага камітэта быў абраны Куксёнак Павел Антановіч. З 12 лютага 1940 года пачалі арганізоўваць сельскія і гарадскія Саветы дэпутатаў працоўных. Старшынёй гарадскога савета быў зацверджаны Варатынскі Раман Ануфрыевіч. Да кастрычніка 1940 года на тэрыторыі раёна было створана 10 сельскіх саветаў: Верхнянскі, Дзеркаўшчынскі, Залескі, Капыльшчынскі, Літоўшчынскі, Лучайкаўскі, Мамайскі, Ластавіцкі, Тумашаўскі, Узрэцкі. Арганізавана і дзейнічала 11 калгасаў.
Ёсць на Глыбоччыне невялічкая вёсачка Вострава. Адкуль населены пункт атрымаў такую назву застаецца загадкай нават для мясцовых жыхароў. У ваколіцах вёскі няма ніводнага возера, тым больш вадаёма з востравам, які б мог даць назву населенаму пункту. Тым не менш, паглядзеўшы на сучасную тапаграфічную карту, можна выказаць згадку што назва Вострава (Востраў) пайшла ад размяшчэння населенага пункта на крутым згібе ракі Шоша. Выцякаючы з возера Шо, яна агібае населены пункт і накіроўваецца да возера Пліса, пакідаючы яго як бы на востраве.
У канцы ХІХ стагоддзя непадалёку ад вёскі Вострава размяшчаўся аднайменны маёнтак, які належаў пані Буйніцкай. Сёння аб ім нагадваюць толькі рэшткі панскага парку з векавымі дрэвамі. Яшчэ адным напамінам аб мінулым маёнтка Вострава з’яўляюцца старыя вясковыя могілкі. Дарэчы, на гэтых могілках пахаваны ўладальнік маёнтка Тарквіній-Тэафіл сын Зігфрыда-Гіяцынта Буйніцкі. Магілу Тарквінія Буйніцкага і яго жонкі Веры ўбачыш здалёк – высокі надмагільны крыж чорнага мармуру у самым цэнтры старой часткі могільніка. Адразу і не здагадаешся, што тут пахаваны бацька “бацькі беларускага тэатра” – Ігната Буйніцкага.
Сёння кожнаму з нас добра вядома імя заснавальніка беларускага прафесійнага тэатра Ігната Цярэнцьевіча Буйніцкага. Менавіта мы ведаем яго як Цярэнцьевіча, а не Тарквіньевіча. Чаму адбылася такая путаніна? У архіўных дакументах таго часу знаходзім наступную інфармацыю: “1861 года верасня 3 дня ў Празароцкім рымска-каталіцкім прыходскім касцёле пахрышчына дзіця па імю Ігнацы настаяцелем таго ж прыходу ксяндзом Л. Казакевічам з правядзеннем усіх абрадаў таінства”. А пра бацькоў сказана: “Высакародных Тарквінія і Клацільды, народжанай у Гласкаве, Буйніцкіх законных мужа і жонкі сын, які нарадзіўся 10 жніўня ў маёнтку Празарока Празароцкага прыходу”.
Атрымаўшы адукацыю землямера, Ігнат Буйніцкі некаторы час працаваў па спецыяльнасці на панскіх маёнтках на Навагрудчыне, Магілёўшчыне, Полаччыне і Ашмяншчыне. Складаючы дакументы на зямлю, ён і падпісваў іх як Ігнацій Тарквіньевіч.
Праз некаторы час, сабраўшы пэўную суму грошаў і ўзяўшы крэдыт у банку ён набыў кавалак зямлі ў Палівачах. Крыху іншую інфармацыю падае М. Нікафароўскі ў кароткай біяграфіі Буйніцкага: “Маючы 20 гадоў, дастаў ад свайго бацькі кавалак зямлі – балота…”. З вышэй сказанага можна зрабіць вывад, што фальварак Палівачы Ігнат Буйніцкі набыў дзесьці у 1880-90-я гг., і, магчыма, пры фінансавай падтрымцы свайго бацькі. Фальварак, які увайшоў у гісторыю нашай краіны як месца стварэння першага беларускага прафесійнага тэатра.
На мяжы ХІХ-ХХ стагоддзяў Буйніцкія на Глыбоччыне валодалі многімі маёнткамі, фальваркамі і засценкамі. Сярод іх згадваецца і маёнтак Вострава. З якіх часоў Буйніцкія валодалі гэтым маёнткам дакладна невядома. Ведаем мы толькі тое, што бацька Ігната Буйніцкага паходзіў са знакамітага дваранскага роду Буйніцкіх, які на працягу многіх стагоддзяў меў свой прыватны герб “Лебедзь”. У дзеда Буйніцкага Зігфрыда было чатыры сыны, малодшы – Тарквіній. Праўда, гісторыя пакінула нам не шмат звестак пра Тарквінія. Вядома толькі, што нарадзіўся ён у 1824 годзе. З жонкай Клацільдай Гласко меў двух сыноў – Ігната і Уладзіміра. Другой жонкай Тарквінія стала Вера Буйніцкая (з Янковічаў). Памёр Тарквіній Буйніцкі ў 1896 годзе і быў пахаваны на мясцовым вясковым могільніку.
1 верасня 1939 года Германія напала на Польшчу, развязаўшы Другую сусветную вайну. Згодна з пактам Молатава - Рыбентропа аб падзеле сфер уплыву, СССР атрымаў магчымасць заняць усходнія раёны Польшчы.
14 верасня 1939 года Ваенным саветам Беларускай асобай ваеннай акругі і Кіеўскай асобай ваеннай акругі накіроўваюцца дырэктывы Народнага камісара абароны СССР Маршала Савецкага Саюза К. Варашылава і Начальніка Генеральнага штаба Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі (РСЧА) камандарма I рангу Б. Шапашнікава за №16633 і №16634 "Аб пачатку наступлення супраць Польшчы".
Дырэктыва №16633 змяшчае наступны загад:
«К исходу 16 сентября 1939 г. скрытно сосредоточить и быть готовым к решительному наступлению с целью молниеносным ударом разгромить противостоящие войска противника:
а) Полоцкая группа — командующий Витебской армейской группой комкор тов. Кузнецов, в составе 50-й и 5-й стр. дивизий, 27-й стр. дивизии, 24-й кав. дивизии, 25-й и 22-й танк. бригад 205-го и 207-го корп. артполков сосредоточить в двух группах:
1) в районе Ореховно, Ветрино;
2) в районе Березино, Лепель.
Задача — отбрасывая противостоящие войска противника от латвийской границы действовать в общем направлении на ст. Свенцяны и к исходу 17 сентября выйти на фронт Шарковщизна, Дуниловичи, Куренец; к исходу 18 сентября овладеть районом Свенцяны, Михалишки. Впредь до выдвижения резервов армии обеспечивать свой правый фланг. В дальнейшем иметь в виду овладение Вильно…»
Спяшаемся падзяліцца нашай радасцю ад чарговага падарунка нашаму музею. Гаворка ідзе, найперш, пра асобнік часопіса “Tygodnik Illustrowany” № 28 ад 11 ліпеня 1903 года.
“Tygodnik Illustrowany” (“Ілюстраваны штотыднёвік”) – папулярны літаратурна-мастацкі і грамадска-палітычны часопіс, які выдаваўся ў Варшаве ў 1859 – 1939 гадах. Часопіс асвятляў найважнейшыя грамадскія падзеі, біяграфіі знакамітых людзей, архітэктурныя помнікі, падарожжы. Тут публікаваліся творы тагачасных пісьменнікаў, змяшчаліся агляды твораў выяўленчага мастацтва і г. д.
Асобнік часопіса, які патрапіў у наш музей, каштоўны не толькі сваім паважным узростам і надзвычай добрай захаванасцю, але, найперш, зместам. Справа ў тым, што ў згаданым нумары надрукаваны артыкул пад назвай “Мястэчка Глыбокае”, аўтарам якога з’яўляецца наш зямляк і адзін з першых глыбоцкіх краязнаўцаў Генрык Віньча. Прычым, артыкул цікавы як фактамі з гісторыі Глыбокага, так і старымі фотаздымкамі, што адлюстроўваюць панараму горада і асобныя помнікі даўніны ў тым выглядзе, які яны мелі на мяжы ХІХ і ХХ стагоддзяў.
Яшчэ адзін цікавы набытак – фотаздымак, зроблены, верагодна, летам 1941 года ў ваколіцах вёскі Станелевічы (Пастаўшчына) з выявай дарожнага ўказальнага слупа, на якім пазначаны накірунак і адлегласць да Глыбокага.
Гэтыя падарункі – яшчэ адна нагода, каб успомніць добрым словам усіх, хто бескарысна дбае пра захаванне нашай гістарычнай спадчыны. Вялікі Вам дзякуй!
Ёсць на зямлі падзеі, якія цалкам мяняюць жыццё людзей. Да ліку такіх падзей адносіцца Чарнобыльская катастрофа.
26 красавіка 1986 года стала паваротным днём у жыцці тысяч беларускіх сем’яў. З выбуху на чацвёртым энергаблоку Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі распачалася найвялікшая тэхнагенная катастрофа ў гісторыі чалавецтва, асноўны цяжар якой адчула на сабе менавіта наша краіна. Разбурэнне рэактара прывяло да выкіду ў паветра велізарнай колькасці радыёактыўных рэчываў, якія патокамі паветра сталі хутка распаўсюджвацца, забрудзіўшы значную тэрыторыю Беларусі. У выніку, з сельскагаспадарчага абароту былі выведзены мільёны гектараў зямлі, вакол ЧАЭС створана 30-кіламетровая зона адчужэння, поўнасцю адселена насельніцтва соцень населеных пунктаў.
Упершыню Глыбокаму давялося выконваць ролю цэнтра буйной адміністрацыйнай адзінкі яшчэ ў 1919 годзе. На гэта паўплывалі падзеі савецка-польскай вайны, падчас якой менавіта ў Глыбокае польскія ўлады перанеслі цэнтр Дзісенскага павета. Пасля ўваходжання Заходняй Беларусі ў склад Польшчы, цэнтр павета перамяшчаецца сюды канчаткова. У 1930-х гадах Дзісенскі павет Віленскага ваяводства займаў тэрыторыю ў 3968 км², а колькасць насельніцтва перавышала 150 тыс. чалавек. Польская адміністрацыя Дзісеншчыны заставалася ў Глыбокім да верасня 1939 года, калі ў ходзе Вераснёўскага паходу Чырвонай арміі адбылося ўз’яднанне Беларусі.
Менавіта напад нацысцкай Германіі на Польскую Рэспубліку 1 верасня 1939 года стаў кропкай адліку тых падзей, якія ў выніку прывялі да маштабнай адміністрацыйнай рэформы на захадзе Беларусі і арганізацыі Глыбоцкага раёна. Характэрна, што кіраўніцтва СССР, нягледзячы на спробы немцаў як мага хутчэй уцягнуць у ваенныя дзеянні супраць Польшчы савецкія ўзброеныя сілы, заняло пазіцыю чакання. Савецкі бок ухіляўся ад настойлівых прапаноў свайго “саюзніка” як мага хутчэй заняць тэрыторыі, якія раней былі вызначаны як сфера ўплыву СССР.
Толькі паспяховы рух часцей вермахта ва ўсходнім накірунку (14 верасня быў акружаны Брэст, 15 верасня заняты Беласток) вымусіла кіраўнікоў СССР спыніць ранейшую пазіцыю чакання. 16 верасня ў 16:00 у часцях Чырвонай Арміі пачалі зачытваць загад пра выступленне ў вызваленчы паход на Захад. У загадзе падкрэслівалася вызваленчая місія савецкіх войск, якія павінны аказаць тэрміновую дапамогу беларускім і ўкраінскім працоўным, каб выратаваць іх і ўзяць пад абарону ад ворага. 
17 верасня 1939 года Чырвоная армія перайшла савецка-польскую мяжу, уступіўшы на тэрыторыю Заходняй Беларусі. Па меры прасоўвання савецкіх войск адбываліся нязначныя сутычкі з адступаючымі польскімі вайскоўцамі (адно з іх, дарэчы, адбылося на ўскрайку Глыбокага). У канцы першага дня паходу ўся тэрыторыя Глыбоччыны апынулася пад кантролем савецкага боку. Вельмі істотным момантам вераснёўскіх падзей было тое, што пераважная большасць насельніцтва Заходняй Беларусі з энтузіязмам і радасцю сустракала Чырвоную армію, бо спадзявалася на больш справядлівую нацыянальную палітыку новых улад.
Адразу ж пачалося наладжванне мірнага жыцця на занятых тэрыторыях. 19 верасня быў апублікаваны загад, у якім насельніцтва Заходняй Беларусі заклікалася да супрацоўніцтва ў фарміраванні органаў новай улады. У той жа дзень у Глыбокім пачало працу Часовае ўпраўленне з паўнамоцтвамі ў адміністрацыйнай, гаспадарчай і культурна-асветніцкай дзейнасці на тэрыторыі Дзісенскага павета. Адной з галоўных задач новай улады стала арганізацыя выбараў у Народны Сход Заходняй Беларусі, на які ўскладалася вырашэнне пытання дзяржаўнай прыналежнасці краю. Для правядзення выбараў было арганізавана 929 акруг па прынцыпу: 5 тысяч выбаршчыкаў на акругу. У Глыбокім удзел у галасаванні прынялі 5621 чалавек.
Вынікам працы Народнага Сходу стаў зварот да ўраду СССР з просьбай уключыць Заходнюю Беларусь у склад Савецкага Саюза, што і было ў хуткім часе зроблена. 14 лістапада 1939 года Вярхоўны Савет БССР пастанавіў прыняць Заходнюю Беларусь у склад БССР і ўз’яднаць такім чынам беларускі народ у адзінай Беларускай дзяржаве. Наступным крокам новых уладаў была распрацоўка і правядзенне маштабнай адміністрацыйнай рэформы з мэтай уніфікацыі тэрытарыяльнага падзелу краіны.
Рэформа прадугледжвала скасаванне былых польскіх ваяводстваў і паветаў і ўтварэнне на іх месцы новых абласцей і раёнаў. 4 снежня 1939 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР у Заходняй Беларусі былі ўтвораны вобласці, а 15 студзеня 1940 года – створаны раёны. Глыбоцкі раён першапачаткова знаходзіўся ў складзе Вілейскай вобласці. Падрабязней пра станаўленне раёна можна прачытаць тут.