Запрашаем да удзелу!

25 ліпеня 2019 года адбудзецца квэст “Таямніца вішнёвай квецені”. Запрашаем прыняць удзел у гэтым захапляльным падарожжы...

Моладзевы патрыятычны форум «Я памятаю! Я ганаруся!»

1-3 ліпеня 2019 года ў нашым горадзе праходзіў моладзевы патрыятычны форум «Я памятаю! Я ганаруся!», прысвечаны 75-гадавіне...

Адбыўся велапрабег "Дарогамі партызанскай славы"

29-30 чэрвеня 2019 года адбыўся велапрабег, прысвечаны 75-годдзю вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў....

Мітынг-рэквіем "Свечка Памяці"

Мітынг-рэквіем "Свечка Памяці" адбыўся 22 чэрвеня 2019 года ў нашым горадзе. Ля месца жалобнай цырымоніі ў Парку Перамогі...

“Тата! Твой выхад!”

16 чэрвеня на цэнтральнай плошчы горада прайшоў форум “Тата! Твой выхад!”, прысвечаны Міжнароднаму дню бацькі. Наш музей...

Велапрабег "Дарогамі партызанскай славы»

29-30 чэрвеня 1944 года савецкія войскі, развіваючы наступленне, уступілі ў першыя баі з фашыстамі па вызваленні тэрыторыі...

Эстафета "Пламя міру" у Глыбоцкім раёне

Эстафета агню галоўнай спартыўнай падзеі года працягвае ўрачыстае шэсце па Беларусі. 27 мая "Полымя міру" сустракалі ў...

Даследчая праца, як сродак пазнання роднага краю

Кожнага чалавека цікавіць гісторыя тых мясцін, дзе ён пражывае. Не застаюцца ў баку ад пазнавальнай дзейнасці і вучні нашай школы, а таксама і мы, вучні 11-га класа: Нефядовіч Аляксандр і Шарабайка Данііл. Сістэматычна займаючыся пошукава-даследчай працай, сабралі шмат звестак пра ўзнікненне назваў родных вёсак, пра іх гісторыю, працу знакамітых землякоў, традыцыі і абрады нашай мясцовасці, падзеі Вялікай Айчыннай вайны, гісторыю духоўных святынь роднага краю. Неаднаразова ўдзельнічалі ў раённай канферэнцыі вучнёўскіх даследчых работ “Крок у будучыню”, у абласной канферэнцыі “Эўрыка”, у міжнароднай канферэнцыі, прысвечанай трагічнай гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

У дедзены момант прадстаўляем пошукава-даследчую працу “Гісторыя вёскі Канстанцінава: мінулае, сучаснае, будучае”.
Мэта нашай працы: усведамленне вучнямі і старэйшымі людзьмі ўплыву багатай гістарычнай спадчыны вёскі Канстанцінава на менталітэт тутэйшых жыхароў.

Задачы:
• даведацца з гісторыі, як з’явілася і развівалася першае дакументальна вядомае пасяленне на месцы сучаснай вёскі Канстанцінава;
• арганізаваць пошук і збор звестак, дакументаў, экспанатаў па гісторыі вёскі;
• даследаваць жыццё землякоў у розныя перыяды гісторыі;
• параўнаць колькасць і склад насельніцтва праз пэўныя прамежкі часу;
• выявіць адносіны мясцовых жыхароў: школьнікаў, людзей сярэдняга, сталага ўзростаў да сучаснага жыцця ў Канстанцінаве;
• пазнаёміцца з планамі кіраўніцтва мясцовай гаспадаркі і сельвыканкама па будучаму добраўпарадкаванню вёскі.

Метады:
• гістарычны пошук неабходных матэрыялаў;
• гутаркі з мясцовымі жыхарамі аб жыцці і працы ў вёсцы Канстанцінава;
• анкетаванне вучняў нашай школы аб іх адносінах да вясковага жыцця ў будучым ;
• ранжыраванне прадстаўленняў і меркаванняў дзяцей, моладзі, людзей працоўнага, пенсійнага ўзростаў аб мінулым, сучасным і будучым Канстанцінава;
• аналіз, сінтэз атрыманых даных.

Гіпотэза: калі вучні школы і дарослыя ведаюць гісторыю родных мясцін, то яны маюць любоў і павагу да багатай спадчыны, якая аказвае станоўчы ўплыў на менталітэт мясцовых жыхароў.

Аб’ект даследавання: падзеі і факты з гісторыі вёскі Канстанцінава.

Суб’ект даследавання: вучні установы адукацыі, жыхары вёскі Канстанцінава.

Прагназуемы вынік: дзеці і дарослыя, якія добра ведаюць гісторыю роднага краю, з’яўляюцца носьбітамі багатай гістарычнай спадчыны.

1.1 Хто б мог падумаць, што на адлегласці крыху больш дзесяці кіламетраў на Захад ад Глыбокага знаходзіцца разлеглы палацава-паркавы ансамбль. Усімі забыты, нідзе, ні ў якім зборы помнікаў гісторыі і культуры, не ўлічаны. Як быццам, яго ніколі не існавала.

Мясцовы краязнавец Пётр Станіслававіч Раловіч нас пазнаёміў з кнігай успамінаў тутэйшага колішняга ксяндза Францішка Завадскага. Даў нам пачытаць яе, мы пастараліся перакласці некаторыя звесткі пра нашу мясцовасць з польскай на беларускую мову. Пётр Станіслававіч паказаў карту канца 18–га стагоддзя, дзе бачна, што маёнтак Акушкаў першапачаткова называўся Барыламі. Менавіта пад такой назвай ён згадваецца ў спісе маёнткаў Мінскай губерні за 1795 год. Валодаў Барыламі Мікалай Акушка. Ён жа валодаў і Верхнім. Знаходзіўся маёнтак Барылы дзесці ў паўкіламетры на поўнач ад сучаснага Канстанцінава. Аднак маёнтак і вёска Барылы загінулі ад пажару каля 1812 года. Пасля пажару маёнтак адбудаваны на новым месцы і пад новай назвай – Канстанцінаў Двор. Гэта значыць, там, дзе пабудовы колішняга маёнтка знаходзяцца сёння, каля вёскі Канстанцінава. Адноўленая ж пасля пажару вёска пачала называцца Навасёлкі. Вёска Канстанцінава ўзнікла пазней. Тут сяліліся залежныя людзі ад пана Акушкі. У сярэдзіне 19-га стагоддзя каля вёскі была праведзена вузкакалейка, будаўніцтвам якой займаўся інжынер па прозвішчу Канстанцінаў. Магчыма ад яго, як паведамляе Барыла Данат, і стала называцца вёска.

І.2 Недалёка ад маёнтка, у вёсцы Канстанцінава, яшчэ да 1962 года, стаяў драўляны касцёл Найсвяцейшай Тройцы, які фундавала Яніна Акушка ў 1768 годзе. Так паведамляе Францішак Завадскі. Але спадар Раловіч даказвае, што пры перабудове касцёла быў знойдзены крыж з датай 1648 год. Значыць, ужо тады быў узведзены наш храм. У 1962 годзе на месцы храма спешна распачалі будаўніцтва магазіна. Праз два гады аб’ект быў здадзены. Атэістычная прапаганда не скарыла вернікаў. Свае малітвы да Бога складалі ля крыжа, які быў устаноўлены ў двары магазіна. Так доўжылася тры дзесяцігоддзі. У 1993 годзе Уладзімір Цярэнцьевіч Якаўлеў, былы старшыня калгаса " 22 партз'езд", распарадзіўся будаваць новы магазін, у новым месцы. На месцы старога, зруйнаваўшы яго да фундамента, узяліся адбудоўваць Канстанцінаўскі касцёл. Будаўнічай брыгадзе была, як кажуць, "зялёная вуліца." Адбудоўвалі храм па праекту П.С. Раловіча на сродкі калгаса і прыхаджан. Нанава адбудаваны касцёл асвяціў 21 лістапада 1995 года Яго Эмінэнцыя кардынал Казімір Свёнтак.Працу ксяндза Вітольда Малея пераняў ксёндз Андрэй Табор. Потым Канстанцінаўскі касцёл даглядаў ксёндз Павел Самсонаў, зараз Пана Бога праслаўляе ўсім сваім сэрцам ксёндз Генадзій Рэйшэль разам з парафіянамі.

І.3 Канчатковае фарміраванне палацава-паркавага ансамбя Канстанцінаў Двор адносіцца да сярэдзіны 1830-ых гадоў. Казімір Акушка планаваў пабудаваць ў сваім маёнтку электрастанцыю і млын на рацэ Маргва. Акушкі ўзвялі ўсю інфраструктуру, якая была неабходная для нармальнай жыццядзейнасці маёнтка. Да сённяшняга часу захаваўся свіран у стылі класіцызму побач з палацам. Цяпер там – піларама ААТ “Канстанцінаў Двор”. Выкарыстоўваюцца і іншыя гаспадарчыя пабудовы колішняга маёнтка для патрэбаў сельгаспрадпрыемства: кароўнік і зерняток. Палац Акушкаў быў пабудаваны ў стылі класіцызму. Гэта вельмі выразна бачна і сёння па тых рэштках, якія ад яго засталіся. Ведаючы прынцып стылю класіцызм – сіметрыя – Уладзімір Скрабатун зрабіў эскіз рэканструкцыі, яго адобрыў і Раловіч.

І.4 Мясцовая калектыўная гаспадарка называецца адкрытае акцыянернае таварыства “Канстанцінаў Двор” таму, што ў вёсцы Канстанцінава размешчаны машынны двор, які ў 60-я -70-я гады ХХ стагоддзя быў лепшым у рэспубліцы. Сюды прыязджалі: першы сакратар ЦК КПБ Машэраў і замежныя дэлегацыі. У гаспадарцы хапае механізатараў. Усе яны ў асноўным працавітыя, беражлівыя да карыстання тэхнікай, умеюць і на сяўбе, і на жніве дасягаць высокіх паказчыкаў.

ІІ. Даследаванне 1-е, якое правялі аўтары дадзенай працы з навучэнцамі гуртка “Спадчына” па матэрыялах дакументаў Карабоўскага сельскага выканаўчага камітэта наконт складу жыхароў розных узростаў вёскі Канстанцінава, паказала наступныя вынікі: колькасць жыхароў у вёсцы скарачаецца, як і ў большасці сучасных вёсак нашай краіны, за 6 апошніх год яна зменшылася на 21%; колькасць сямей – на 24%, колькасць людзей працоўнага ўзросту – на 32,5%, колькасць дзяцей – на 19%. Пакуль што вёска жыве: заселены ўсе хаты, пустуе толькі адна, ёсць каму працаваць на ферме, на машынным двары, на калгасных палетках. Вялікая частка працаўнікоў усё ж пражывае ў Карабах, дзе створаны аграгарадок і пабудавана шмат жылля: новыя вуліцы амаль злучаюць Канстанцінава з Карабамі -2. Даследаванне 2-е тычылася апытання мясцовага насельніцтва розных узростаў наконт задаволенасці сучасным жыццём вёскі і прагнозаў яе будучага. Апыталі 32-х пенсіянераў. Яны адзначаюць, што раней жылося цяжэй, але было весялей, рупліва працавалі і старанна, былі больш дужыя і здаровыя. А зараз працаваць фізічна так не ўмеюць і не могуць. Скардзяцца на дрэнныя заробкі, не задаволены жыццём. Сярод людзей працоўнага ўзросту было апытана 30 чалавек. І яны лічаць, што працуюць нядрэнна і забяспечана жывуць у роднай вёсцы. Яны клапоцяцца пра свой дабрабыт, імкнуцца, каб сядзібы і двары былі прыгожымі, насаджаюць шмат зеляніны, кветак. Гавораць, што ў вёсцы ёсць магчымасць дзе праводзіць вольны ад працы час: можна наведваць касцёл -90% насельніцтва з’яўляюцца католікамі, можна браць кнігі для чытання ў бібліятэцы. Многія з іх асуджаюць моладзь, што яна зараз шукае лёгкага жыцця, не ўмее ні працаваць, ні адпачываць. Што ж, вечны канфлікт пакаленняў. У анкетаванні прынялі ўдзел 54 вучні нашай школы. Вучні малодшых класаў адзначаюць, цікавым у вясковым жыцці з’яўляецца гармонія з прыродай, што ў вёсцы шмат зеляніны: гародніны, садавіны для здаровага харчавання людзей. Чыстае паветра, не забруджанае выхлапнымі газамі аўтамабіляў. Амаль усе – 100% хочуць жыць у сваіх вёсках, упрыгожваць іх, адбудоўваць. Калі ў нас падрастае такое пакаленне, то вёскі не прападуць! Думкі вучняў сярэдняга звяна размежаваліся. Палова з праанкетаваных хоча свой далейшы шлях звязаць з вёскай: тут жыць і працаваць, а палова хоча выехаць у горад, дзе шмат людзей, шмат машын, больш шансаў знайсці выгадную працу: высокааплачваемую і лёгкую, дзе шмат цікавых забаў і варыянтаў адпачынку. Амаль так лічаць і вучні старэйшых класаў. Большая іх частка згодна застацца жыць і працаваць у вёсцы. Яны выказваюць жаданне займацца прадпрымальніцтвам у жывёлагадоўлі, агародніцтве, садаводстве. Каб толькі для гэтага спрыяльнай была дзяржаўная палітыка: падтрымка і крэдытаванне. Некаторыя мараць стаць урачамі, інжынерамі, нават настаўнікамі і працаваць у роднай мясцовасці. Калі ў нашых школьнікаў такія патрыятычныя мары, то вёскі нашы будуць жыць і квітнець!

ІІІ. Статут ААТ “Канстанцінаў Двор” змяшчае пункт – агратурызм. Канчатковай мэтай з’яўляецца - аднаўленне палацава-паркавага ансамбля Канстанцінаў Двор і выкарыстанне яго ў турыстычных мэтах. У гэтым маюцца дадатныя моманты. Ідэя і канцэпцыя ёсць! Дапрацоўваць можна, колькі ўгодна. Трэба толькі пашукаць інвестараў. Калі іх няма ў Беларусі, то ёсць у Польшчы, Германіі ці Швецыі – пара брацца за справу. У выніку нашага даследавання мы пазнаёміліся з багацейшай гістарычнай спадчынай роднай мясцовасці. Узбагацілі свае веды легендамі і паданнямі роднага краю. Сустрэліся з многімі мясцовымі жыхарамі, пазнаёмілі з гісторыяй вёскі Канстанцінава працаўнікоў фермы, машыннага двара, бацькоў нашых школьнікаў, вучняў малодшых класаў. Параўналі колькасць і склад насельніцтва вёскі Канстанцінава праз 6 апошніх год. Выявілі адносіны мясцовых жыхароў рознага ўзросту да вясковага жыцця ў пачатку даследавання і ў канцы. Прааналізавалі мары і планы сучасных школьнікаў наконт іх будучага жыцця ў вёсцы. Пазнаёміліся з планамі кіраўніцтва мясцовай гаспадаркі і сельвыканкама па добраўпарадкаванню вёскі Канстанцінава і адраджэнню гісторыка-культурнай спадчыны роднага краю. Увогуле, багатая гістарычная спадчына роднага краю станоўча ўплывае на менталітэт мясцовых жыхароў. Сабраны матэрыял мы можам выкарыстоўваць на занятках краязнаўчага гуртка, на ўроках і факультатывах па гісторыі, на пазакласных выхаваўчых мерапрыемствах. Працу сваю мы працягваем. Папаўняем новымі матэрыяламі летапіс родных вёсак, школы.

Падрыхтаваў Нефядовіч Аляксандр Валер’евіч (ДУА «Карабоўская дзіцячы сад-сярэдняя школа Глыбоцкага раёна»)

 

Навошта трэба вывучаць гісторыю?

Сёння неаддзельна ад учора. Усе людзі і народы жывуць гісторыяй: мы гаворым на мовах, якія дайшлі да нас з далёкага мінулага, жывем у грамадствах са складанымі культурамі, якія атрымалі ў спадчыну са старажытных часоў, выкарыстоўваем тэхналогіі, распрацаваныя нашымі продкамі. ... Такім чынам, вывучэнне ўзаемасувязі паміж мінулым і сучаснасцю з'яўляецца бясспрэчнай асновай для добрага разумення сучаснага чалавечага жыцця. Гісторыя дапамагае зразумець вытокі сучасных сацыяльных і палітычных праблем. Яна з'яўляецца самай важнай крыніцай вывучэння характэрных паводзін людзей у тых ці іншых сацыяльных умовах. Гісторыя прымушае нас усвядоміць, што людзі ў мінулым былі не проста "добрымі" ці "дрэннымі", але матываванымі ў складаных і супярэчлівых адносінах, як і цяпер.

Выхаваць патрыётаў

Здаровая сацыяльная атмасфера ў краіне, паўнавартаснае грамадства і свет – мэта, да якой імкнуцца ўсе людзі ўвогуле і кожная асобная дзяржава ў прыватнасці. Немагчыма ўсё ацаніць грашыма і за ўсё заплаціць. Таму дзяржава трымаецца не на бізнесменах, а на мецэнатах, альтруістах і патрыётах. На іх трымаецца ўвесь свет. Іх памятае гісторыя. Тых, хто любіў сваю краіну, хто аддаваў свае жыцці за шчасце іншых. Гэта і бясстрашныя ваяры, і самаадданыя лекары, і таленавітыя навукоўцы, і проста бескарыслівыя патрыёты свайго народа. Навошта патрэбна гісторыя? Таму што яна папулярна апавядае кожнаму наступнаму пакаленню пра тое, чым яно абавязана сваім продкам. Мы даведаемся, якімі ідэаламі жылі прадзеды, якія подзвігі яны рабілі. Мы разумеем, як іх жыццё паўплывала на нашу сучаснасць. Выхаванне павагі да мінулага з яго рэформамі, барацьбой, перамогамі і няўдачамі - задача гісторыі.

Агульнае развіццё

Гісторыя аналізуе мінулае, ацэньваючы складанае павуцінне прычын, якія дапамагаюць зразумець падзеі і з'явы ў сучасным свеце. Яна вучыць аналітычным навыкам, крытычнаму мысленню і лагічнаму аналізу сітуацый, што проста неабходна пры вывучэнні шматлікіх школьных дысцыплін. Гісторыя трэніруе памяць і вучыць правільна апрацоўваць і ўспрымаць інфармацыю, дапамагае развіць навыкі, гэтак неабходныя, каб зазірнуць за загалоўкі тэкстаў, правільна паставіць пытанні і выказаць сваё ўласнае меркаванне.

Пераймаем вопыт

Акрамя таго, гісторыя спрабуе зразумець мінулае жыццё асобных людзей і грамадства ў цэлым, даследуючы ўсе магчымыя аспекты іх рэальнасці. Даследуецца разнастайнасць чалавечага вопыту: як моцна людзі адрозніваліся ў сваіх ідэях, перакананнях і культурных практыках, наколькі шырока іх вопыт змяняўся ў залежнасці ад часу, нацыянальнасці і сацыяльнага становішча, колькі чалавецтва змагалася адзін з адным, засяляючы агульную для нас планету. Вопыт мінулага каласальны і неацэнны. Яго бясспрэчнае значэнне для будучых пакаленняў паказвае, навошта патрэбна гісторыя. Абдумаць падзеі, прааналізаваць іх, «пераварыць» інфармацыю і толькі затым, на падставе ўжо вопыту, які адбыўся, разабрацца ў сучасным, скласці мэтазгодны і бяспечны план на будучыню.

Вучымся на памылках

У той жа час гісторыя прапануе нам нешта значна большае, чым існуючыя ў мінулым падзеі, якія прывялі да стварэння сучаснага свету. Навошта патрэбна гісторыя? Яна прапануе нам вывучэнне мінулага і сучаснасці невядомых нам народаў і замежных дзяржаў, у якіх усё ўладкована зусім па-іншаму. Ведаючы, што агульнага мы падзяляем з людзьмі ў мінулым, і адначасова вывучыўшы, як моцна іх жыццё адрозніваецца ад нашай у сучаснасці, мы здольныя павярнуць будучыню ў лепшы бок. Мы паварочваемся назад і бачым наступствы:

кровапралітных войнаў;

рэвалюцый і дзяржаўных пераваротаў;

бяздумнага адносіны да прыроды;

вялікіх адкрыццяў;

памылак і непісьменнасці.

Можна шмат разоў наступаць на адны і тыя ж граблі. Навошта? Трэба вывучаць гісторыю, каб здабываць памылкі з мінулага і прадухіляць іх у далейшым.

Віртуальная машына часу

Вывучэнне значных гістарычных падзей і людзей падобна да падарожжа ў часе. Гісторыя вывучае мінулае і спадчыну мінулага ў сучаснасці. Гэта неабходна для таго, каб ведаць, як наш сучасны свет і народы нашай планеты сталі такімі, якімі мы бачым іх сёння, а таксама як мы эвалюцыянавалі. Многія загадкі, палохаючыя і інтрыгуючыя, перастаюць быць такімі таямнічымі, як толькі становяцца зразумелымі складаныя прычыны і падзеі, якія да іх прывялі. Гэта тлумачыць, навошта патрэбна гісторыя. Калі разумеецца тое агульнае, што мы дзелім з людзьмі з мінулага, а таксама ўсведамляюца адрозненні ў сучаснасці, фарміруецца ўсведамленне нашага грамадства, яго сучаснага, мінулага і будучыні. Гісторыю трэба ведаць. Гэта элементарнае павага да продкаў. З гісторый асобных сем'яў складваецца гісторыя краіны. І з гісторыі нашай сям'і - таксама. Веданне гісторыі ўласнай краіны - гэта самапавага. Хтосьці з вялікіх людзей сказаў: «Чалавек, які не ведае свайго мінулага, не мае права на будучыню». Кожная краіна павінна ведаць сваіх герояў. «Усё новае - гэта добра забытае старое». Вывучэнне гісторыі цудоўна развівае памяць, у нас будзе пра што пагаварыць з эрудзіраванымі людзьмі, акрамя таго, гэта вельмі і вельмі цікава! У любога чалавека, акрамя бацькоў, павінны быць родная гісторыя, родная зямля, родная мова, родная культура. Але самым галоўным з гэтых каранёў з'яўляецца родная гісторыя. Гісторыя нас вучыць разважлівасьці, мудрасці, выхоўвае любоў да Радзімы, патрыятызм. Пазнанне гісторыі дапамагае па-новаму зірнуць на свет, паўплываць на будучыню краіны.

Падрыхтавала Лях Анастасія Вячаславаўна (УА «Глыбоцкі дзяржаўны прафесійны ліцэй")

 

Апісанне беларускіх земляў у творчасці Тадэвуша Даленга-Мастовіча

Уводзіны

У мяне, як у чалавека, які жыве ў ХХІ стагоддзі, ёсць магчымасць паглядзець тыя фільмы, якімі захапляліся мае бабулі і дзядулі, бацькі, іх сябры і знаёмыя. Кожны раз, калі я цікавілася назвамі кінастужак, сярод усіх іншых найменняў абавязкова была карціна «Знахар». Гэты фільм быў зняты па аднайменным рамане польскага пісьменніка, які нарадзіўся на тэрыторыі Глыбоцкага раёна, Тадэвуша Даленга-Мастовіча. Мне стала цікава, аўтарам якіх твораў з'яўляецца Тадэвуш Даленга-Мастовіч? Ці былі яны экранізаваны? Ці згадваў Тадэвуш Даленга-Мастовіч ў творах сваю Радзіму?

Аб'екты майго даследавання - творы Тадэвуша Даленга-Мастовіча, фільмы, знятыя па яго творах.

Мэта - даказаць наяўнасць у творах Тадэвуша Даленга-Мастовіча згадак пра сваю радзіму.

Мною была вылучана гіпотэза: у творах Тадэвуша Даленга-Мастовіча апісана тэрыторыя Беларусі і падзеі, якія адбываліся на яе тэрыторыі.

У адпаведнасці з гіпотэзай, я вызначыла наступныя задачы майго даследавання:

  1. Вывучыць біяграфію пісьменніка.
  2. Азнаёміцца ​​з яго творамі
  3. Выявіць згадкі і апісанне беларускіх земляў у творчасці пісьменніка.

Для вырашэння пастаўленых задач і праверкі прапанаванай гіпотэзы, я выкарыстоўвала наступныя метады даследавання: аналіз твораў Тадэвуша Даленга-Мастовіча, прагляд фільмаў паводле яго твораў, гістарычны метад даследавання. Выкарыстоўваючы матэрыялы маёй працы, усе жадаючыя змогуць азнаёміцца ​​з творчасцю Тадэвуша Даленга-Мастовіча, даведацца пра Беларусь новыя факты.

Глава 1. Жыццёвы шлях Тадэвуша Даленга-Мастовіча.

1.1. Біяграфія пісьменніка

Сваё даследаванне я пачала з вывучэння біяграфіі пісьменніка. З яе я даведалася, што Тадэвуш Даленга-Мастовіч нарадзіўся 10 жніўня 1898 года на тэрыторыі Глыбоцкага раёна, у вёсцы Акунёва. Праз некалькі гадоў сям'я будучага пісьменніка пераехала ў горад Глыбокае, дзе ён пражываў на вуліцы Кракаўскай (цяпер на тым месцы знаходзіцца дом № 4 па вул. Савецкай). Першапачатковую адукацыю атрымаў дома, затым вучыўся ў Віленскай гімназіі, якую скончыў у 1915 годзе. Далей навучаўся ў Кіеўскім універсітэце на юрыдычным факультэце, адначасова ўдзельнічаў у польскай ваеннай арганізацыі. Калі пачаліся ваенныя дзеянні 1919-1920 гадоў, уся сям'я пісьменніка пераехала ў Польшчу. Падчас Грамадзянскай вайны Даленга-Мастовіч добраахвотнікам пайшоў у польскую армію, дзе служыў да 1922 года. З 1924 года працуе супрацоўнікам, а потым і рэдактарам газеты «Rzecz Pospolita», займаецца літаратурнай творчасцю. У гэты час пачынае развівацца яго кар'ера журналіста і пісьменніка. Будучы актыўным прыхільнікам нацыянальна-дэмакратычнай партыі, Тадэвуш Даленга-Мастовіч актыўна выступаў супраць рэжыму Юзэфа Пілсудскага. У 1928 годзе Тадэвуш Даленга-Мастовіч звальняецца з газеты і становіцца незалежным пісьменнікам. У гэты перыяд піша свае самыя знакамітыя творы. У 1934 годзе пачынаецца супрацоўніцтва Даленга-Мастовіча з кінематографам. З шаснаццаці яго твораў было экранізавана восем. Падчас Другой сусветнай вайны каля румынскай мяжы Даленга-Мастовіч арганізаваў міліцыю, якая пры адсутнасці уладаў забяспечвала грамадскі парадак і бяспеку жыхароў мястэчка Куты. Трагічна загінуў у верасні 1939 г. пры невядомых абставінах.

1.2. Творы Тадэвуша Даленга-Мастовіча

У 1924 годзе Тадэвуш Даленга-Мастовіч пачаў кар'еру пісьменніка. Пісаў ён пераважна на польскай мове. Мастовіч меў незвычайную лёгкасць пісьма. Выдаваў у сярэднім па два рамана ў год. Вядомасць яму прынёс першы раман - «Кар'ера Нікадзіма Дызмы» - вострая сатыра на грамадска-палітычнае жыццё Польшчы часоў рэжыму Юзэфа Пілсудскага. Паводле крыніцы, падзеі рамана адбываюцца ў Заходняй Беларусі. У 1929 годзе пісьменнік падрыхтаваў для друку апавяданне «Апошняя брыгада». Твор было надрукавана ў катавіцкай газеце "Палонія". У апавяданні Мастовіч выкрываў палітычную эліту, асуджаў кар'ерыстаў і, у прыватнасці, прыхільнікаў рэжыму санацыі. Гэты раман - вострая маральная ацэнка рэжыму Пілсудскага. У 1932 годзе былі надрукаваныя аповесці «Ківоны», «Чэкі без аплаты», «Пракурор Аліцыя Горн» - у творах дадзена характарыстыка палітычных з'яў тагачаснай Польшчы, жыцця мяшчанскага акружэння. У трыццатых гадах піша раманы «Браты Дальч і Ко», «Свет спадарыні Маліноўскай», «Знахар», «Прафесар Вільчур» і «Дзённік пані Ганкі». У рамане «Браты Дальч і Ко» адзін з братоў з дапамогай падману і фальсіфікацый прымае кіраўніцтва фірмай. Як і ў іншых выпадках, Даленга-Мастовіч паказвае самыя горшыя якасці чалавека: прагнасць, дробязнасць, суровасць. У рамане «Знахар» Даленга-Мастовіч паказаў беднату і нястачу беларускай вёскі, чалавечую зайздрасць і прыблізнае ўяўленне некаторых людзей аб навуцы. У 1934 годзе пачынаецца супрацоўніцтва Даленга-Мастовіча з кінематографам. Да 1939 года з 16 яго твораў было экранізавана восем. Найбольш папулярныя творы-сцэнарыі для фільмаў: «Іх дзіця», «Тры сэрца», «Прафесар Вільчур», «Знахар». Хачу заўважыць, што нават у дваццаць першым стагоддзі творы Тадэвуша Даленга-Мастовіча не губляюць сваёй актуальнасці. Гэта пацвердзіла маё апытанне, якое я правяла сярод членаў сям'і, настаўнікаў, навучэнцаў, знаёмых.

Глава 2. Роля беларускіх зямель у творчасці Тадэвуша Даленга-Мастовіча

2.1. Стан беларускіх земляў на працягу ХІХ - ХХ стагоддзяў.

На працягу ХІХ стагоддзя тэрыторыя Беларусі знаходзілася ў складзе Расійскай імперыі. Традыцыі і веравызнанне шляхты моцна адрознівалі яе ад расійскага дваранства і прывялі да ўзнікнення супярэчнасцяў. Частка шляхты спадзявалася на аднаўленне Рэчы Постополитой, што прывяло да паўстання ў 1830-1831 гадах у Польшчы, Літве і Беларусі. Пасля паўстання становішча на беларускіх землях значна пагоршыўся: узмацніўся «разбор шляхты», абмежаваўся ўплыў каталіцтва, спыніў сваё дзеянне трэці статут ВКЛ, быў закрыты Віленскага універсітэта. У сялян становішча было больш цяжкім. Рэкруцкія павіннасць, увядзенне ваенных паселішчаў, асабістая і пазямельнага залежнасць - усё гэта прыводзіла да сялянскіх бунтаў. Толькі рэформа Паўла Дзмітрыевіча Кісялёва і адмена прыгоннага права часткова палепшылі становішча сялян. Павіннасці сялян былі зафіксаваныя ў інвентарах, а самі сяляне здабылі асабістую свабоду і абмежаваныя грамадзянскія правы. Але зямлю сяляне не атрымалі. Гэта стала прычынай паўстання 1863-1864 года пад кіраўніцтвам К. Каліноўскага. Паўстанне ахапіла ўсю Польшчы, Беларусь і Літву. Нягледзячы на ​​тое, што паўстанне было жорстка задушана, яно паслужыў падставай для рэформаў. Адмянялася часоваабавязанае становішча сялян, плата за зямлю зніжалася на 20 адсоткаў, а тыя, хто быў пазбаўлены зямлі да рэформаў, атрымлівалі яе назад, часткова ці цалкам. У пачатку ХХ стагоддзя ў беларускай вёсцы яшчэ захаваліся феадальныя перажыткі. З мэтай недапушчэння паўстанняў, была праведзена рэформа Сталыпіна, якая павінна была палепшыць жыццёвае становішча сялян. Аднак рэформа не была завершана, на тэрыторыі Беларусі мела свае абмежаванні.

2.2. Апісанне беларускіх зямель у творах Тадэвуша Даленга-Мастовіча.

На працягу свайго даследавання я азнаёмілася з некаторымі творамі пісьменніка. У першую чаргу маю ўвагу прыцягнуў раман «Знахар», пра які я ўжо чула ад сваіх родных і блізкіх. Вывучыўшы інфармацыю пра твор Тадэвуша Даленга-Мастовіча, я даведалася мноства версій аб тым, хто з'яўляецца правобразам галоўнага героя рамана - хірурга Рафала Вільчура. Па адной з версій, правобразам галоўнага героя з'яўляецца выхадзец беларускага горада Пінска Рафаэль Чарвякоўскі, які заснаваў кафедру анатоміі і хірургіі ў Кракаўскім універсітэце. Падчас чытання рамана, я выявіла згадкі пра многія гарады, як Польшчы, так і Беларусі. З беларускіх гарадоў згадваецца Гродна, Людвікава і Браслаў. Не вядома, чаму менавіта гэтыя гарады Тадэвуш Даленга-Мастовіч выкарыстоўвае ў сваім творы, але той факт, што пісьменнік згадвае сваю Радзіму аспрэчыць немагчыма. Наступным творам, які я вывучыла, стаў раман «Прафесар Вільчур», які адначасова з'яўляецца працягам рамана «Знахар». Я выявіла згадкі пра вёску Кавалёва. На карце можна знайсці некалькі населеных пунктаў з такой назвай, першы знаходзіцца ў Віцебскай вобласці, другі - у Ленінградскай вобласці. У творы не сказана, які менавіта населены пункт згадваецца, але я лічу, што ў дадзеным творы згадваецца вёска Кавалёва Віцебскай вобласці, так як сам аўтар родам з Віцебскай вобласці, а да Расійскай імперыі ніякага дачынення ён не мае. У творы ўпершыню згадваюцца рэкі, якія пралягаюць па тэрыторыі Беларусі і Літвы: Вілія, Нёман і Дзвіна. Пра Беларусь пісьменнік піша з цеплынёй, для апісання родных месцаў адведзена ні адна старонка ў яго творы. У рамане «Дзённік пані Ганкі» знаходзяцца згадкі толькі пра адну беларускую вёску Голдава, якая знаходзіцца на тэрыторыі Гродзенскай вобласці.

Заключэнне

Падчас майго даследавання я адкрыла для сябе шмат новага. Я вывучыла мноства твораў Тадэвуша Даленга-Мастовіча, знайшла не адну згадку пра Беларусь, даведалася новыя факты пра жыццё пісьменніка.

Таму я лічу, што гіпотэза, якая была мною вылучана - даказаная, бо:

- Тадэвуш Даленга-Мастовіч згадвае і апісвае Беларусь у сваіх творах

- У творах апісаны падзеі, якія адбываліся на тэрыторыі Беларусі.

Я лічу, што дадзены матэрыял можна выкарыстоўваць:

- як дадатковы матэрыял у падрыхтоўцы да ўрокаў гісторыі і літаратуры,

- для лекцый, прысвечаных Глыбоцкаму краю.

Мне вельмі спадабаліся творы Тадэвуша Даленга-Мастовіча. Буду працягваць сваё знаёмства з яго творамі.

Падрыхтавала Хоміч Дар'я Аляксандраўна (ДУА "Сярэдняя школа № 3 г. Глыбокае»)

 

Крылатая слава Глыбоччыны

6 ліпеня 1996 г. да 101-гадавіны з дня нараджэння П.В. Сухога ў г. Глыбокае быў усталяваны помнік – самалёт Су-17. Спансіраваў мерапрыемства Мінсккомплексбанк і Баранавіцкі авіярамонтны завод. Можна не сумнявацца ў тым, што ўсяму роду Сухіх было ў вышэйшай ступені ўласціва сумленнае і добрасумленнае стаўленне да той справы, якую ім даручылі. І Павел Восіпавіч шмат разоў пацвярджаў гэта заўсёды і ва ўсім. Сапраўды тытанічная праца па стварэнні ўсё новых і новых канструкцый самалётаў. Нястомны пошук, які захапіў яго цалкам. Нягледзячы на ​​цяжкасці – толькі наперад. Усё гэта патрабавала велізарнага напружання духоўных і фізічных сіл.

У лістападзе 1967 г. выйшла пастанова аб стварэнні на базе Су-7Б мадыфікаванага знішчальніка-бамбавіка Су-17, з крылом зменлівай стрэлападобнасці. Працоўнае праектаванне Су-17 (завадскі шыфр С-32) завяршылі ў 1968 г. Акрамя ўкаранення крыла зменлівай стрэлападобнасці на самалёце ўстанавілі сістэму аўтаматычнага кіравання, пашырылі наменклатуру ўзбраення, усталявалі падвесачныя гарматныя ўстаноўкі. Гэтыя самалёты серыйна будаваліся ў г. Комсомольск-на-Амуры. Серыйна самалёт выпускаўся з 1969 г. па 1973 г. На ўзбраенне Су-17 паступілі ў Далёкаўсходнюю ваенную акругу. Экспартны варыянт быў пастаўлены ў Егіпет. Аднак у ВКБ Сухога з'явіўся ўнутраны канкурэнт МіГ-23 ВКБ А.І. Мікаяна. У ВКБ Сухога на самалётах Су-17 былі ўсталяваныя новыя ўзоры кіраванага ракетнага ўзбраення. Су-17 быў абсталяваны ракетамі з лазернай сістэмай кіравання, супрацьрадыёлакацыённымі ракетамі, ракетамі «паветра - паветра» малой далёкасці. Су-17 - гэта самая надзейная машына. За час выпрабаванняў не адбылося ні адной катастрофы. Су-17 - самы шматлікі самалёт. Пабудавана 2867 машын, з іх 1165 прададзена на экспарт у 15 краін свету. На базе Су-17 было створана 16 мадыфікацый. Апошнія з іх Су-17М4 (Су-22М4). Су-17МЗ да гэтага часу засталіся на ўзбраенні ў асобных краінах. Са складу ВПС Расіі Су-17 былі выведзеныя ў 1998 г. Су-17 – гэта самы ваяўнічы з усіх машын маркі Су. Экспартныя мадыфікацыі прымалі ўдзел у баявых дзеяннях у складзе ВПС Анголы, Афганістана, Ірака, Йемена, Лівіі, Перу, Сірыі. Дадзены асобнік Су-17 у складзе 40-й арміі браў удзел у вайне ў Афганістане, дзе паказаў высокі ўзровень эфектыўнасці і жывучасці. Побач з Су-25, Су-17 з'яўляліся асноўнымі самалётамі тактычнага звяна, забяспечваючы выкананне ўсяго спектра задач непасрэднай падтрымкі войскаў на поле бою. Турыстычны маршрут «Крылатая Слава Глыбоччыны» мы працягнем у музеі П.В. Сухога, які быў адкрыты 2 ліпеня 1985 г. да 90-годдзя з дня нараджэння славутага авіяканструктара, нашага земляка - П.В. Сухога. 19 ліпеня 2012 г. ДУА «Сярэдняя школа №1» было прысвоена імя П.В. Сухога. У бліжэйшы час на тэрыторыі школы з'явяцца два дадатковыя экскурсійныя аб'екты: самалёты Су-24М, Су-27П.

Аб'ект №3. Глыбоцкае народнае вучылішча.

Глыбоцкае народнае вучылішча было пабудавана ў 1885 г. Сям'я Сухіх пражывала ў Глыбокім з 1892 па 1896 гг. Гэта атрымалася нам ўсталяваць, дзякуючы “Памятнай кнізе Віленскай губерні”. Калі Восіп Сухі працаваў у Глыбоцкім народным вучылішчы, ён кіраваў хорам хлопчыкаў. Яны спявалі ў праваслаўнай царкве. За час працы ў Глыбоцкім народным вучылішчы Восіп Андрэевіч і Лізавета Якаўлеўна атрымлівалі падзякі і грашовую ўзнагароду. Падзякі настаўніку Глыбоцкага народнага вучылішча В.А. Сухому і яго жонцы Е.Я. Сухі (1895г.)

Аб'ект №4. Сабор Нараджэння Прасвятой Багародзіцы.

Былы касцёл кармелітаў быў пабудаваны ў 1639-1654 гг. У 1720-1735 гг. перабудаваны ў стылі «віленскага барока». У другой палове ХІХ ст. касцёл быў пераасвечаны ў праваслаўную царкву Нараджэння Прасвятой Багародзіцы. У гэтай царкве - цяпер галоўным саборы г. Глыбокае –  30 ліпеня 1895 г. быў ахрышчаны Павел Сухі. Хроснымі бацькамі былі Мікалай Нікольскі і сялянка сяла Ганута Наталля Гісіч - родная цётка Паўла. Таінства хрышчэння здзейсніў святар Іларыён Вільяноўскі. Метрычная кніга Глыбоцкай праваслаўнай царквы захоўваецца ў г. Мінску ў Цэнтральным архіве. У Глыбокім у сям'і Восіпа Андрэевіча і Лізаветы Якаўлеўны Сухіх нарадзілася трое дзяцей: Ксенія, Алімпіяда і Павел.

Аб'ект №5 Помнік П.В. Сухому на Алеі Славы

2 верасня 2012 г. у г. Глыбокае на Алеі Славы сярод помнікаў выбітным землякам быў адкрыты помнік геніяльнаму чалавеку, сусветна вядомаму авіяканструктару П.В. Сухому. Пра гэта надзвычайнага чалавека, пра тое, як прыйшоў ён у авіяцыю і пачаў свой разбег па жыццёвай ўзлётнай паласе мы распавядзем пазней, у нашым музеі П.В. Сухога. Мы часта гаворым: выдатныя традыцыі нашага народа, нашы вялікія продкі, чые імёны асвяцілі гісторыю Беларусі. Шмат з таго, што пакінулі пасля сябе гэтыя вялікія людзі, становіцца меркай нашых маральных каштоўнасцяў. Адзін з самых слаўных прадстаўнікоў роду Сухіх - Павел Восіпавіч Сухі - даказаў гэта сваім жыццём. І мы, хто жыве цяпер на гэтай зямлі, у якой карані гэтага роду, можам па праву ім ганарыцца, і берагчы памяць пра яго - берагчы як нешта вечнае і святое. Доўгі час дзейнасць П.В. Сухога і ўсяго калектыва заставалася ў цені і не была вядомая шырокаму колу. Упершыню самалёты, распрацаваныя ў ВКБ Сухога, прадстаўленыя былі на парадзе ў Тушына ў 1961 годзе. Цэлы шэраг найноўшых узораў, ўвабралі ў сябе ўсе перадавыя напрамкі авіяцыйнай навукі ў вытворчасці, былі прадэманстраваны лётчыкамі - выпрабавальнікамі ВКБ Сухога на парадзе ў Дамадзедава. І толькі праз 20 з лішнім гадоў, у 1989 г., на міжнародным аэракасмічным салоне ў Ле Буржэ наведвальнікі ўбачылі самалёты Су-27, Су-25, Су-26, якія зрабілі на публіку ашаламляльнае ўражанне. Любоў да мастацтва, тонкая інтэлігентнасць перайшлі да Паўла ад дзеда і бацькі ў спадчыну. Як вядома, дзед Паўла Сухога, Сухі Андрэй Аляксеевіч, быў прыгонным селянінам, быў пісьменным. У 1837 годзе ён скончыў Чарнігаўскую школу пчалярства і ўсё жыццё пражыў у Вязыні пад Вілейкай. Пчаляры, як вядома, людзі добрыя, душэўныя. Тыя, хто працаваў з Паўлам Восіпавічам Сухім, адзначалі яго душэўныя якасці, дабрыню. Павел меў добры музычны слых. Любіў музыку, яго зачароўваў знакаміты паланэз Агінскага «Развітанне з Радзімай». І гэта не выпадкова. Як пазней нам удалося ўсталяваць, маці П.В. Сухога родам з вёскі Ручыца, сядзіба Ганута, якая з'яўлялася летняй рэзідэнцыяй Міхала Клеафаса Агінскага. З 1899 г. сям'я Сухіх пражывала ў г. Гомелі.

Падрыхтаваў Грыцкевіч Мікіта Андрэевіч (ДУА "Сярэдняя школа № 1 г. Глыбокае ім. П.В. Сухога”)

 

Аднаўленне і развіццё сістэмы народнай адукацыі Глыбоцкага раёна ў пасляваенны перыяд (1944-1950 гг.)

Дзяцінства, настаўнік, школа!

З гэтымі паняццямі ў кожнага чалавека звязана значная і, напэўна, самая светлая частка жыцця. Веды і першы жыццёвы вопыт спасцігае кожны з нас у сценах роднай школы, дзякуючы самаадданай працы настаўнікаў.

Тэма выклікала ў мяне вялікую цікавасць. Я лічу, што яна актуальная і ў наш час. Калі інфармацыйныя тэхналогіі займаюць упэўненыя пазіцыі ва ўсіх сферах жыцця нашага грамадства, настаўніку проста неабходна іх актыўна выкарыстоўваць у сваёй працы. Мая праца ў асноўным грунтуецца на дакументальных матэрыялах Глыбоцкага дзяржаўнага архіва, а таксама я яшчэ выкарыстала матэрыялы раённых газет «За свабоднае жыццё» і «Сцяг камунізму» за 1944-1950 гады.

Мэта працы:

  1. Прааналізаваць дынаміку аднаўлення і развіцця сістэмы народнай адукацыі ў кантэксце аднаго ўзятага раёна.
  2. Больш дакладна ўстанавіць прычыны, ход, вынікі аднаўлення і развіцця аддзела народнай адукацыі ў Глыбоцкім раёне.

Задача:

Высветліць асаблівасці пасляваеннага аднаўлення і развіцця Аддзела народнай адукацыі ў Глыбоцкім раёне. Дзякуючы паспяховаму выкананню пасляваеннага плана аднаўлення і развіцця народнай гаспадаркі, наша краіна стала яшчэ больш магутнай і незалежнай. Значнае развіццё ў пасляваеннай пяцігодцы атрымала і народная адукацыя. На тэрыторыях, часова акупаваных фашысцкімі войскамі, былі адноўлены ўсе навучальныя ўстановы і культурна-асветніцкія ўстановы. Народная гаспадарка краіны, якая хутка развівалася, патрабавала вялікай колькасці высока кваліфікаваных кадраў, а гэта, ў сваю чаргу, запатрабавала пашырэння сеткі школ, сярэдніх і вышэйшых навучальных устаноў. Аддзел народнай адукацыі выканаўчага камітэта Глыбоцкага раённага Савета дэпутатаў (Глыбоцкае райана) утвораны ў 1939 годзе, спыніў сваю дзейнасць у 1941 годзе, а ў чэрвені 1944 года зноў аднавіў. У функцыі аддзела народнай адукацыі ўваходзіла кіраўніцтва і кантроль за працай школ раёна. Аднаўленне сістэмы народнай адукацыі пасля вызвалення ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў ўлетку 1944 года Глыбоцкага раёна з'явілася адной з першарадных задач нармалізацыі жыццядзейнасці на вызваленай тэрыторыі. Вялікая Айчынная вайна перашкодзіла планамернаму ажыццяўленню ўсенавучча ў аб'ёме чатырохгодкі на сяле і сямігодкі ў горадзе. Велізарны ўрон быў нанесены школьнаму фонду. Востра адчуваўся недахоп памяшканняў для школ, у аднаўленні якіх прымалі ўдзел, як бацькі навучэнцаў, так і самі школьнікі. Паўсюдна ішло будаўніцтва так званым «метадам народнай будоўлі», праводзіліся суботнікі і нядзельнік, вызваляліся школьныя памяшканні, якія выкарыстоўваліся пад час вайны як бальніцы, для гаспадарчых патрэб, знаходзіліся іншыя памяшканні. На 25 кастрычніка 1944 года ў Глыбоцкім раёне працавала 40 школ: 36 пачатковых, з іх 8 размяшчаліся ў дзяржаўных дамах і 28 прыватных, сямігадовых - 3, сярэдняя – 1 у горадзе Глыбокае. У школах былі створаны Камітэты садзейнічання ўсенавуччу. Улік дзяцей, якія падлягаюць ўсенавуччу, ўскладаліся на райвыканкамы і сельскія Саветы. Вайна прывяла да змены ў складзе колькасці педагагічных кадраў. У гарадскіх школах працавала толькі 13% настаўнікаў ад агульнай колькасці. У школах Глыбоцкага раёна на 15 снежня 1944 года, працавалі ўсяго настаўнікаў 81 чалавек: з іх вышэйшай і няскончанай вышэйшай адукацыі не меў ніхто, сярэдняе – 40 чалавек, няскончаная сярэдняе – 41. На падставе Пастановы СНК саюза СССР ад 9 снежня 1944 года «Аб аднаўленні сеткі завочнай педагагічнай адукацыі» аднавілі працу завочныя настаўніцкія інстытуты, курсы па падрыхтоўцы настаўнікаў. У верасні 1944 года было адкрыта педагагічнае вучылішча ў г. Глыбокае. Выключную ролю ў навучанні і выхаванні школьнай моладзі адыгрываў аўтарытэт і асабісты прыклад настаўніка. Глыбокія і іншыя веды настаўніка, яго паводзіны ў школе і сярод мясцовага насельніцтва, адзінства слова і справы, паўсядзённы клопат аб сваім класе, школе, навучэнцах, стваралі, у той час, яму трывалы аўтарытэт. Кожны настаўнік савецкай школы абавязаны быў сумленна і добрасумленна выконваць высакародную працу, якая яму належыць, і быць аўтарытэтным у асобе навучэнцаў і ўсёй грамадскасці. З дазволу Мiнiстэрства асветы быў падоўжаны працоўны дзень настаўніка (па 7 урокаў), аказвалася індывідуальная дапамога асобным навучэнцам, былі арганізаваны пакоі падрыхтоўкі ўрокаў, дзе было ўстаноўлена дзяжурства настаўнікаў. Праводзіліся дадатковыя заняткі, як групавыя, так і індывідуальныя. У раёне былі адкрыты школы рабочай і сельскай моладзі, а таксама вячэрнія школы.

На 1 студзеня 1947 г. працавала 9 вячэрніх школ, з ўліковай колькасцю непісьменных 1220 чалавек і малапісьменных 1903 чалавекі ахоплена было школай толькі 204 чалавекі. Да пачатку 1950/51 навучальнага года штат настаўнікаў быў не толькі цалкам укамплектаваны, але і павялічыўся на 12 чалавек. У раённы аддзел народнай адукацыі прыбыло 4 настаўнікі з вышэйшай адукацыяй, 1 – з незакончанай вышэйшай і 7 настаўнікаў з сярэдняй адукацыяй. Да канца навучальнага года ў раёне працавала 181 настаўнік і 10 старэйшых піянерважатых. Вельмі хутка ішоў рост піянерскіх арганізацый. У канцы 1949/50 навучальнага года піянерскія арганізацыі школ раёна налічвалі 2206 піянераў. Агульная колькасць камсамольцаў у школах раёна дасягала 450 чалавек. Вучнёўскія камітэта былі створаны ва ўсіх сямігадовых і сярэдніх школах. Вучкамы аказвалі значную дапамогу педагогам ва ўзняцці паспяховасці навучэнцаў і паляпшэнню выхаваўчай працы. У 1950/51 навучальным годзе працавала 15 школ сельскай моладзі і адна развіваючая школа працоўнай моладзі ў горадзе. У гэтых школах навучалася 488 вучняў. У дзіцячым доме «Русакі» на дзяржаўныя сродкі выхоўваліся і вучыліся 70 дзяцей-сірот. А таксама было скончана поўнае размініраванне прылеглай тэрыторыі да дзіцячага Дому. Акрамя таго, ў горадзе Глыбокае працаваў дзіцячы сад і Дом дзіцяці, які знаходзіўся ў падпарадкаванні раённага аддзела аховы здароўя. У 12 вячэрніх школах раёна ліквідавалі непісьменнасць 669 чалавек сельскай моладзі. Пры Удзелаўскай сямігадовай школе яшчэ ў 1949 годзе была адкрыта вячэрняя школа, у якой навучалася 13 юнакоў і дзяўчат. Але яны не толькі вучыліся пісьменнасці, але і ўдзельнічалі ў гуртку мастацкай самадзейнасці, у працы якога заўсёды аказваў дапамогу дырэктар школы Іваноў. Вялікая ўвага надавалася адпачынку дзяцей у летні час. Адкрываліся дзіцячыя аздараўленчыя пляцоўкі і піянерскія лагеры. А галоўнай задачай аздараўленчых кампаній лічылася максімальнае ўмацаванне здароўя і фізічнага стану дзяцей.

 Многія работнікі Глыбоцкага раённага аддзела народнай адукацыі змагаліся на франтах Вялікай Айчыннай вайны, у партызанскіх атрадах, а таксама працавалі на акупаванай тэрыторыі. Медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.» былі ўзнагароджаны: Кудашоў Васіль Рыгоравіч - дырэктар Залескай школы, Дракіна Пелагея Сяргееўна - загадчыца Дома дзіцяці, Сцяпанаў Сяргей Іванавіч - дырэктар педвучылішча і інш. За самаадданую працу на педагагічнай ніве, згодна Указа Прэзідыума Савета СССР ад 1 студзеня, 6 сакавіка, 10 сакавіка 1949 года «Аб узнагароджанні ордэнамі і медалямі настаўнікаў школ Беларускай ССР». З ліку работнікаў Глыбоцкага аддзела народнай адукацыі былі ўзнагароджаны: ордэнам Леніна - настаўнікі СШ № 2: Мураўёва-Супраненок Ганна Васільеўна, Шарабайка Стэфанія Мікалаеўна. Ордэнам працоўнага Чырвонага Сцяга: Уласава Надзея Яўгенаўна - настаўніца СШ № 2 г. Глыбокае. Медалём «За працоўную доблесць» Гвоздзеў Іван Пракаповіч - настаўнік Глыбоцкай СШ № 2.

Вывучыўшы і прааналізаваўшы працэс аднаўлення і развіцця сістэмы народнай адукацыі Глыбоцкага раёна можна зрабіць наступныя высновы. Дзякуючы напружанай працы педагагічных кадраў па стварэнні зноўку сеткі школьных устаноў, ўвядзенні ўсенавучча, умацаванню матэрыяльна-гаспадарчай базы школ у цяжкія пасляваенныя гады адбывалася інтэнсіўнае развіццё сістэмы народнай адукацыі Глыбоцкага раёна.

Падрыхтавала Раманчук Наталля Алегаўна (ДУА «Удзелаўскі дзіцячы сад-сярэдняя школа Глыбоцкага раёна»)