Результаты "Ночи музеев-2020"

Вот и завершилась очередная «Ночь музеев». В этом году она проводилась в онлайн-формате. Сотрудники музея выражают...

И вновь о майской музейной ночи

18 мая во всём мире музейщики будут отмечать профессиональный праздник. Именно в этот день проводится международная...

Поиски утонувшего советского танка (продолжение)

8 мая, накануне дня Великой Победы, научные сотрудники музея отправились в давно запланированную экспедицию по...

Вопросы II тура квиз-марафона «О той земле, где родился ты»

Уважаемые любители краеведения, мы продолжаем свой исторический квиз-марафон «О той земле, где родился ты». Благодарим...

Поиск утонувшего советского танка

В военный комиссариат Глубокского и Шарковщинского районов обратился житель Глубокого Тумчёнок Вячеслав Иванович с...

Подальше от вируса, поближе к музею!

Адаптируйтесь под изменяющиеся условия!Из соображений безопасности в мире отменяются многие культурно-массовые...

Память сердца

В адрес Глубокского районного исполнительного комитета поступило обращение гражданки Кимстач Анны Дмитриевны с...

Я сирота - кругом один, бездомный, бесхатний путешественник.

Язеп Дроздович. 1936 год.

Состоялся велопробег, который организовали и провели сотрудники музея для молодежи Глубоччины к 130-летию со дня рождения Язепа Дроздовича.
Прошел он по знаковым для нашего земляка местах Дисненщины, в ходе которого наша молодежь смогла не только посетить описанные художником в своем дневнике деревни и местечки, но и узнать много интересного из исторического прошлого родного края. Свыше сотни километров преодолели участники велопробега по территории Глубокского и Шарковщинского районов, побывали во многих местах, связанных с именем нашего знаменитого художника, познакомились с экспозициями нескольких музеев. На каждой остановке маршрута участники с большим удовольствием перечитывали и обсуждали записи Дроздовича, искали в них интересные и неординарные моменты жизни странствующего художника:

Глубокое. Старт велопробега. Сентябрь 2018 г.Глубокое.

Июль 1934 года.

У чацвер ад’ехаў з кавалём у Глыбокое, дзе ў першы раз давялося аглядаць надзвычайна вялікі кірмаш – торг. Усе рынкі былі перапоўнены вазамі. Чаго даўней у перадваенныя часы рэдка калі так бывала, і аднаго кароўяга (што ў цэнтры мястэчка) рынку хапала, а цяпер у некалькі разоў большы рынкавы пляц па-за мястэчкам і той перапоўнены так, што ўсіх не змяшчаець… Відаць, што з’язджаюцца не з дабра, а з бяды – не купляць, а прадаць, дзеля марнага гроша на розную рознасць. Закупіўшы ў Глыбокім самае найпатрэбнейшае, наколькі грошы хапіла іду адведаць сваіх даўно знаёмых сясцёр-малярак, што ў Бярэбоччы жывуць, над возерам, насупраць астраўка.

Березвечье. 2018 год.Березвечье.

1936 год.

Па дарозе, праходзячы праз Беразбечча, меў прыемнасць адведаць дзвюх сясцёр, мастачак-самавучак, і быць у іх госцем. Угашчалі мяне віном самадзельным і навучылі мяне, як яго трэба рабіць: паўкілё рыжу (рысу), кілё з чвэрцяй цукру і на 15 гр. дражджэй тры літры вады адваранай і тры тыдні часу на хаджэнне.

Залесье. На берегу озера. 2018 год.Залесье.

18 сентября 1933 года.

Схадзіў пехатою ў Залессе знімаць з пошты 2-ю рату разложанай на 10 месяцаў выплаты мне Беларускім музеем у Вільні за праданыя яму за 300 злотых 5 альбомаў старадаўнейшага замкавага будаўніцтва на Беларусі. Прыгожая мяйсцовасць – гэтае Залессе. Колькі мастацкай красы ў гэтых азёрах, што расцягнуліся ланцугом – адно за адным – серабрыстымі плямамі між узгоркаў. А вунь і бор, увесь у старадаўнейшых магілах-валатоўках, а па-за ім, над узбярэжжам апошняга возера на шапкавастай гары, ніў’ё распаханага з-за няпамятных часоў, калісь абведзенага кругам тэрасамі пад’езду і агароджанага частаколамі ды замётамі мейсца старадаўнейшага гарадзішча.

На городище деревни Зубки. 2018 год.Зубки.

Июль 1934 года.

“Гарадзея” або “Гараватка” – у паўдзённым накале Нішкунцкага возера каля Залесся. Аб гарадзішчы гэтым захавалася прыгожая легенда, што тут на гэтай гары калісь у старасвецкія часы стаяў вялікі замак, дзераўляны, а ў ім жыла красавіца княжна, якая ў часе нейкай вайны з нейкім – калі замак ейны быў абложаны і падпалены, увесь агнём заняўся, то княжна гэтая запрагла шасцярых каней у павозку са званкамі ды, разагнаўшы іх скрозь агонь і рады ворагаў, шыбанула шасцярыком з гары ў возера, дзе і па дзісь дзень раз у год у дзень таго пажару не раз чуюць людзі званкі, як княжна раз’язджаець шасцярыком па дну возера.

Залесская церковь. Деревня Бушики. 2018 год.Бушики

 Июль 1934 года.

У некалькіх вярстах, праз тры возеры цераз Залессе, ёсць і яшчэ адно старадаўнейшае гарадзішча. Гарадзішча гэтае знаходзіцца на высокай, з двух бакоў стромай, крыху працяглаватай, пласкаватай пясчанай гары з неглыбокім чарназёмным на сваёй сталагорыстай чаўнакаватапрацяглаватай вершаліне з масаю гаршковага чарап’я, паленых касцей, камкоў апечанай гліны, жарствы і аскялепкаў ад перагарэлага каменя. Яно знаходзіцца ля заходняга накалу доўгага і глыбокага прыступістабярэжнага Сетаўскага возера, носючага супольную з гарадзішчам назову “Гародня”.  Між возерам Гародняй і Муромай ёсць і яшчэ два возеры – Бялуша і Астроўскае (ад узгорыстага над ім астраўка са стараабрадскім магільнікам). Ля першага ёсць падобны да гарадзішча ўзгорак, на якім стаіць мураваная царква.

Камень, о котором писал в своём дневнике Я. Дроздович. 2018 год.Камень при дороге.

Весна 1936 года.

Найбольшая прыемнасць была мне ў гэтым падарожжы – гэта два маіх адпачынкі, вяртаючыся, пры добрай яснай і цёплай пагодзе, дамоў з Глыбокага. Першы выпачынак зрабіў на прыазёрным грэблі (з паркам Молевага двору) над возерам Мураўшчына. Што за дзіўны ландшафт. Злева, у лагу скрозь сосны сіневацела возера, справа – вёска, а насупраць, па-за вёскаю ўдаль узвышалася цэлая града, па-над возерам Гародня Гарадзішчанскіх гор і з высачэзна-стромаю чорнаверхаю гарой – гарадзішчам (Гародняй).

Другі выпачынак зрабіў на крыжоўках дарог (між Залессем і Сасноўкай, дзе камень з крыжам), на ўзбярэжжу казённага лесу, пад ёлкаю, на якой паставіў выразаную літару “Я”. Ох, як прыемна, спадарожыўшыся, адпачнуць, любуючыся рознавыгляднымі ілюзіяй фігурамі кучкавастых воблак на бірузова-зялёненькім фоне адвячоркавага неба.

Участники велопробега в деревне Летники. 2018 год.Летники. 

1936 год.

Новы год па новаму стылю спаткаў у праваслаўнай хаце за працай. А Новы год “стары” (разам са старымі Калядамі) спатыкаў на сваёй кватэры з “Башкіром” у Летніках, а дзеля гэтага спаткання, каб было ў чым спатыкаць, аж два каўры на гэтую інтэнцыю ў суполцы з “Башкірам” прыйшлося напэцкаць, бо “Башкір” таксама ў сваім родзе мастак – каўры для баб малюець ды, як кажуць, “ні з-пад формы”, “набіваюць”, а з-пад рукі рысуючы ўзоры крэйдай – малюець.

Глубочане на "самокатках" или "роварах". 2018 год.Летники.

Весна 1937 года.

Другую “старую” (праваслаўную Пасху, ужо як сапраўды спатканую вясну) правёў у Летніках, у Янкі Башкіра, но ўжо як маёўку. Са шпацырам у лес… Там было й некалькі прыехаўшых гасцей са стараны на самакатках або роварах, як іх цяпер пачалі называць.

По дороге, где ходил дядька Язеп. 2018 год.Лучайка - Веретеи.

Воскресенье. 31 марта 1935 года.

Закончыўшы ў “жабінай” (Лужыцкай) Лучайцы дэкаратыўна-сценную працу (дыван) для Прасінні, вяртаюся на адпачынак у Летнікі. Пагода цёплая, ясная, а ад белага снегу, якім з учарашняга дня пакрылася зямля і стрэхі, у вачах аж асляпленне. На вуліцах ў Верацеях мяне напаткала грамадка прыгожанькіх дзяўчатак-школьніц, якія, акружыўшы мяне, правялі мяне праз усю вёску і кожная з іх прасіла нарысаваць ёй што-небудь у сшытак. Просьбы я іхнія прыняў і зайшоўся ў адну са знаёмых мне хат, панарысоўваў ім алоўкам – каторай кветачку, каторай зайчыка, каторай анёльчыка, а каторай усміхаючую курноску.

Вяртаючыся з Верацей праз Лучайку ў Летнікі, мяне затрымалі (у Лучайцы, а пасля і ў Прытыках) мальцы-кавалеры і запрасілі мяне на зборніцу – паваражыць і паразгадваць характары. Ад варажбы я адказаўся, але што да характарызацыі – прыняў запросіны… Так шмат было прыгожанькіх дзяўчат і кожная з іх падсоўвала мне свае рукі з пытаннямі “які мой характар і да чаго я здольная?...”

Клиновое. Часовня на деревенском кладбище. 2018 год.Черневичи.

Ноябрь 1934 года.

Не прамінуў адведаць у задушныя дні ўсіх святых і тымчасова, перабудаваны з мураванага свірну на касцёл, касцялок у Чарневічах. Я люблю адведваць падобныя “ўдалі ад шумнага і няшчырага свету” невялічкія, у вясковай глушы касцёлкі і царкоўкі, так усё там просценька і шчыра, без ніякай паказной, штучна напружанай нацяжкі дзеля нейкага папісу – як на выстаўцы…

У православного храма деревни Лужки. 2018 год.Лужки.

Весна 1934 года.

Першы дзень Вялікадня правёў на гасцях у брата Канстанціна. Людзі збіраліся і беглі на рэзерэкцыю ў Лужкі, але я не йшоў, не праз лень і не праз некаторага роду недаверачныя пабудкі, а праз тое, што не надта люблю занадта публічнага (з шыкам) характару малебны, якія адбываюцца ў пекнавыглядным Лужэцкім касцёле з разнастайнаю публікай ды жаўнерскімі сальвамі. Іду ў Дворнаўскую капліцу, дзе збіраюцца ўсе роўнымі…

Вясна 1936 года.

Трэцці дзень Зялёнага свята. Па снеданню адпраўляемся з Янкам на ягоным белым фэрдзе (на кані) ў Лужкі на кірмаш, дзе пляц рынку застаўлен вазамі з вясковымі таварамі, дзе сходы карчмы-мураванкі заняты прадаўшчыцамі куравых яец, а кругом пляцу вянком ідзець шпацыроўка дзяўчат у самых наймаднейшых сукенках. Давялося тут і мне разы са тры сягодня акружыць гэты пляц, спаткаўшыся з адной гарцэрачкай-сваячкай… Папрашчаўшыся ў карчме з Янкам ды абмовіўшы справу надгробнай пліты з напатканымі тут путраніцкімі каменачосамі, адпраўляюся ў Юркава на адведванне брата.

В Германовичском художественно-этнографическом музее имени Я.Н.Дроздовича. 2018 год.Германовичи.

Понедельник. 28 сентября 1935 года.

У Германавічах, як заўсёды ў панядзелак, - кірмаш. З’язджаюцца людзі на рынак і чуць не ў кожнага з іх на вазе – вязкі свежага лёну на продаж. У людзй безграшоў’е. А сёлета лён урадзіў аж занадта. Лёнам рынкі завалюць, а безграшоў’я свайго не папоўняць, бо жыды за лён плоцяць “э!” – што ласка. І дзівуюся я, чаму гэта нашыя сяляне не згуртуюцца ў льняную гуртоўню – сваю, уласную, а то ў розніцу, хто па сабе – без пары, за бясцэнак. У Германавічах, мімаходам, каб не пазастацца на зіму без цёплай адзежы, набраў сабе паўсукна на штаны і, між іншым, новы світар жаночы, у якім перашыю гузікі і перараблю яго гэтым на мужчынскі.

По дороге из Германович. 2018 год.Чацвер – на Спаса. 1936 год.

Быў у Германавічах на фэсце. На фэсце было шмат народу – як тутэйшых, так і прыезджых католікаў і не менш таго і праваслаўных з-пад Шкунцікаў. Германоўскія католікі, а шкунцікаўскія праваслаўныя – гэта адзін і той самы народ – беларусы, і адны адным сабою фэсты папаўняюць. І фэст для іх як царкоўнае ці касцёльнае свята – гэта толькі прычына, каб сабрацца, паказацца, перавідзецца, пакірмашаваць. Касцёл і царква аказваюцца з гэтага погляду дасканалымі пункт-клубамі супольнасці людзей. Без гэтакіх пункт-клубаў яны б дзічэлі, не сутыкаючыся, і жылі б толькі самі сабою, знаючы толькі самі сябе, як гэта было ў перадваенныя часы, калі сваталіся і жаніліся, беручы сабе жонку толькі са свайго сяла, сваёй вёскі – як астатак колішняй паншчыны, калі жонку бралі толькі з-пад свайго пана і са сваёй вёскі. Цяпер жа гэтага няма. Дзеўкі стараюцца выйсці замуж як надалей, а мужчыны бяруць сабе жонак з далёку, не лічучыся ані з паходжаннем па веры.

Таким образом благодарные потомки вспомнили своего знаменитого земляка.