«Экспанат па вашым патрабаванні»

Такую незвычайную назву атрымала выстава, якая адкрылася ў музеі 18 мая 2022 года. А стварыць гэты выставачны праект...

Запрашаем да ўдзелу ў аўкцыёне

Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт інфармуе аб адкрытым аўкцыёне, які адбудзецца 16 мая 2022 года, па продажы аб'екта...

Ноч музеяў 2022

...

Дзень Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Беларусь

Указам Прэзідэнта ад 26.03.1998 года №157 устаноўлена, што ў другую нядзелю мая ў Рэспубліцы Беларусь адзначаецца Дзень...

“Без тэрміну даўнасці”

Чарговае мерапрыемства, прысвечанае тэме генацыду беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны і пасляваенны...

Міжнародны дзень помнікаў і гістарычных мясцін

У гэты дзень супрацоўнікі нашага музея падрыхтавалі і правялі для ўсіх жадаючых city-экскурс "Пазнавальны праменад"....

Музей - удзельнік калегіі галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы і па справах моладзі Віцебскага аблвыканкама

5 красавіка 2022 года ў Глыбокім адбылася выязная калегія галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы і па справах моладзі...

У ходзе работы раённай Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі па ўстанаўленні і расследаванні злачынстваў нямецка-фашысцкіх захопнікаў і іх памагатых на тэрыторыі сучаснага Глыбоцкага ў гады Вялікай Айчыннай вайны былі апытаны многія сведкі. Іх паказанні з'яўляюцца адным з найважнейшых доказаў здзейсненага нацыстамі злачынства супраць беларускага народа. Сёння мы пачынаем публікацыю паказанняў жывых сведак, якім давялося на сабе адчуць усе жахі фашызму.

Протокол опроса свидетеля

Рудак Екатерина Владимировна, родилась 26 декабря 1924 года, проживает в городе Глубокое Полоцкой области по улице Первомайская, дом 11, работает секретарём-машинисткой в Глубокском райфо, беспартийная, образование 8 классов.

Следчыя матэрыялы №1С первых дней прихода немецких оккупантов в г. Глубокое, они сразу же начали массовые аресты и расстрелы советских активистов и лиц еврейской национальности. В начале августа 1941 года в четыре часа утра к нам в квартиру ворвались полицейские Заблодский Иван и Кожан во главе с немецким офицером и арестовали моего отца Рудак Владимира Ивановича. Мой отец до прихода немцев работал в Глубоком заведующим детским домам и был избранным заседателем областного суда.

Одновременно в эту ночь были арестованы ещё девять человек. Среди них были милицейские работники Куроленок, Сивко Иосиф, бухгалтер Хахолко, врач Геллер, Будов, Винд и другие.

Май отец и арестованные вместе с ним девять человек в этот же день в 11 часов утра были зверски расстреляны на городском кладбище, которое находится в центре города. Расстрел производился на виду жителей города. Я лично сама видела, как немецкие изверги беспричинно убили моего отца и его девять товарищей, так как наша квартира находилась рядом – несколько сот метров от места их расстрела. Перед расстрелом моего папу и остальных лиц немцы подвергали зверскому избиению. Как рассказывали видевшие жители, что мой папа от избиения не мог стоять на ногах, и не мог самостоятельно сесть на машину, на которой их везли к месту расстрела. Нашей семье не разрешили самостоятельно похоронить отца, и только через три месяца нам удалось тайком выкопать труп своего отца и похоронить.

Позднее, с приездом в город Глубокое немецких территориальных карательных органов, расстрелы арестованных советских активистов и лиц еврейской национальности производились в «бору» за озером, около Березвечи.

За период немецкой оккупации всё еврейское население города Глубокое было истреблено. Удалось бегством спастись только единицам. Летом 1942 и летом 1943 годов немцы устраивали облавы на евреев и пойманных расстреливали. Таким путём немцами было расстреляно несколько сот евреев, среди них старики, женщины, дети.

С осени 1942 года в Березвечах немцами был организован лагерь русских военнопленных. Лагерь из себя представлял чистую площадку в несколько гектаров, обгороженную в несколько рядов колючей проволокой. Никаких помещений на территории лагеря не имелось. Пленные красноармейцы в зимнее время жили в яма, выкопанных лично ими для этой цели. Пища пленным почти никакая не давалась, и они ежедневно умирали десятками и сотнями. Каждый день по вечерам была слышна стрельба немецких автоматов на территории лагеря. Это расстреливались военнопленные, пытавшиеся от невыносимых условий бежать из лагеря. Я лично наблюдала за военнопленными, которых прогоняли через Глубокое в лагерь. Все они были до невозможности истощены и измучены от голода, болезней и побоев, на них были надеты жалкие лохмотья. Немцы, отстающих от бессилия пленных красноармейцев, безжалостно били палками. За чертой города ослабивших пленных пристреливали. Немецкие патрули избивали жителей, которые пытались передать голодным пленным хлеба.

За весь период оккупации немецкие оккупационные власти систематически отправляли молодых девушек в Германию на каторжную работу и в первую очередь тех, кто не хотел при немцах работать. Каждая девушка города Глубокое всегда жила в страхе, опасаясь, что её схватят и отправят в Германию.

10 марта 1945 года

Протокол опроса свидетеля

Островский Фадей Михайлович, 1893 г.р., проживает в д. Падауты Плисского р-на Полоцкой области, уполномоченный д. Падауты, беспартийный, образование низшее.

Следчыя матэрыялыВ 1943 году, месяца не помню, я находился в своей квартире и часов в 9 вечера на железной дороге открылась какая-то стрельба, после чего мне стало известно с очевидцев, что был сброшен немецкий эшелон и появились пожары, это был зажжён эшелон.

Через некоторый период времени подожгли второй немецкий эшелон, и команда немецких солдат, количество не могу сказать, которые по словам местных жителей и очевидцев в пьяном виде, начали вблизи от железной дороги зажигать постройки и расстреливать мирных советских жителей.

Утром этого же дня я узнал по рассказам очевидцев, что в д. Падавуты этой же командой, которую возглавлял какой-то обер-лейтенант, фамилия которого для меня неизвестна, убито и сожжено около 15 мирных жителей. Над которыми до расстрела издевались, как-то выкручивали руки, выкалывали глаза, после чего расстреливали и зажигали их дома.

17 марта 1945 года

(працяг будзе)

У архіве нашага музея захоўваюцца копіі дакументаў, перададзеныя Цэнтральным дзяржаўным архівам Кастрычніцкай рэвалюцыі СССР (ЦДАКР СССР). Сёння гэтыя дакументы захоўваюцца ў Дзяржаўным архіве Расійскай Федэрацыі (ДА РФ). Яны змяшчаюць унікальную гістарычную інфармацыю, звязаную з перыядам акупацыі тэрыторыі сучаснага Глыбоцкага раёна нямецка-фашысцкімі захопнікамі, расказваюць аб генацыдзе беларускага народа.

ФотаЯшчэ ў лістападзе 1942 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР была ўтворана Надзвычайная дзяржаўная камісія па ўстанаўленні і расследаванні злачынстваў нямецка-фашысцкіх захопнікаў і іх саўдзельнікаў і прычыненай імі шкоды грамадзянам, калгасам, грамадскім арганізацыям, дзяржаўным прадпрыемствам і ўстановам. Указам прадугледжвалася, што ў яе задачу ўваходзіць «поўны ўлік злачынстваў нацыстаў і прычыненай імі шкоды савецкім грамадзянам і сацыялістычнай дзяржаве, устанаўленне асоб нямецка-фашысцкіх злачынцаў з мэтай аддання іх суду і суроваму пакаранню; аб'яднанне і ўзгадненне ўжо праведзенай савецкімі дзяржаўнымі органамі працы ў гэтай галіне». Камісіяй было сабрана больш за 250 тысяч пасведчанняў аб злачынствах акупантаў, складзена 56 тысяч актаў аб учыненых імі злачынствах на тэрыторыі СССР. Па дадзеных гэтых дакументаў, толькі на тэрыторыі Савецкага Саюза захопнікі забілі і закатавалі падчас акупацыі мільёны мірных грамадзян і ваеннапалонных. Акты і паведамленні ЧДК сталі адным з найважнейшых доказаў абвінавачання на Нюрнбергскім працэсе супраць нацысцкіх злачынцаў.

Сёння мы прапануем і вам пазнаёміцца з гэтымі матэрыяламі.

ФотаЗгодна з раённымі актамі Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі па ўстанаўленні і расследаванні злачынстваў нямецка-фашысцкіх захопнікаў і іх памагатых на тэрыторыі сучаснага Глыбоцкага ў гады Вялікай Айчыннай вайны загінула ад рук нацысцкіх злачынцаў 11 809 мірных грамадзян і вывезена на катаржныя работы ў Германію 2 216 чалавек. Падрабязную інфармацыю можна чытать тут.

У Беразвецкім канцэнтрацыйным лагеры за гады акупацыі было знішчана 27 000 савецкіх ваеннапалонных (ЦДАКР СССР Ф. Р-7021 оп. 92 д. 212а л.57-59)

«Без тэрміна даўнасці. Беларусь: злачынствы нацыстаў і іх памагатых супраць мірнага насельніцтва на акупіраванай тэрыторыі БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны. Віцебская вобласць»Да 75-годдзя Перамогі ў Расіі распрацаваны і пачаў рэалізоўвацца праект "Без тэрміна даўнасці", прысвечаны збору матэрыялаў аб злачынствах на акупіраваных тэрыторыях. Шматтомнае выданне расійскіх гісторыкаў расказвае пра злачынствы нацыстаў і іх памагатых супраць мірнага насельніцтва на акупіраваных землях і змяшчае шматлікія архіўныя дакументы.

Расійскія калегі з Фонду гістарычнай памяці і асацыяцыі гісторыкаў Саюзнай дзяржавы звярнуліся да Нацыянальнага архіва Беларусі з прапановай зрабіць такую ​​навукова-даследчую работу па кожнай з беларускіх абласцей. Была праведзена каласальная работа, да збору дакументаў далучыліся Нацыянальны, абласныя і рэгіянальныя архівы. Цяжка пераацаніць значнасць гэтага шматтомнага праекту. Перш за ўсё гэта напамін сучаснікам, асабліва моладзі, аб бедах і пакутах, якія прыносіць вайна, аб важнасці захавання і падтрымання ў грамадстве міру і згоды. Унікальныя архіўныя дакументы, большасць з якіх прадстаўлены ўпершыню, — гэта выдатны дапаможнік для вучоных, гісторыкаў, архівістаў, краязнаўцаў, выкладчыкаў навучальных устаноў.

У зборнік дакументаў «Без тэрміна даўнасці. Беларусь: злачынствы нацыстаў і іх памагатых супраць мірнага насельніцтва на акупіраванай тэрыторыі БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны. Віцебская вобласць», які быў выдадзены ў 2020 годзе, уключаны і некаторыя дакументы, якія тычацца палітыкі генацыду ў адносінах да грамадзянскага насельніцтва цяперашняга Глыбоцкага раёна. З гэтымі матэрыяламі мы прапануем пазнаёміцца і наведвальнікам нашага сайта.

Законапраект "Аб генацыдзе беларускага народа" быў унесены на разгляд Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь дэпутатам Ліліяй Ананіч. Мэта дакумента - захаваць гістарычную памяць, умацаваць нацыянальную бяспеку, супрацьдзейнічаць фальсіфікацыі падзей і вынікаў Другой сусветнай вайны.

Прыняты Палатай прадстаўнікоў (Пастанова Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь ад 14 снежня 2021 г. № 322-П7/VI) і адобраны Саветам Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (Пастанова Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь ад 22 снежня 2021 г. № 246- СР7/VI) Закон Рэспублікі Беларусь "Аб генацыдзе беларускага народа" быў накіраваны на подпіс Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь. 5 студзеня 2022 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падпісаў Закон "Аб генацыдзе беларускага народа". Законам прадугледжваецца юрыдычнае прызнанне генацыду беларускага народа, учыненага нацысцкімі злачынцамі і іх памагатымі ў гады Вялікай Айчыннай вайны і пасляваенны перыяд (да 1951 года), а таксама крымінальная адказнасць за публічнае адмаўленне масавага знішчэння беларусаў у названы перыяд. Пад беларускім народам маюцца на ўвазе ўсе савецкія грамадзяне, якія пражывалі на тэрыторыі БССР у названы перыяд.

7 студзеня 2022 года Канстытуцыйны суд прызнаў Закон "Аб генацыдзе беларускага народа" адпаведным Канстытуцыі. Канстытуцыйны суд зазначае, што прыняцце закона абумоўлена неабходнасцю захавання гістарычнай памяці, процідзеяння фальсіфікацыі падзей і вынікаў Другой сусветнай вайны, умацавання нацыянальнай бяспекі. Суд таксама лічыць, што заканадаўчае прызнанне і асуджэнне факта генацыду беларускага народа замацуе ў гістарычнай памяці народа справядлівую ацэнку злачынстваў фашыстаў і іх памагатых на беларускай зямлі, стане данінай памяці нашчадкаў мільёнам ахвяр фашызму, а таксама будзе мець важнае канстытуцыйна-прававое і палітычнае значэнне, паколькі паслужыць асновай для пастаноўкі пытання аб прызнанні генацыду беларускага народа на міжнародным узроўні.

З тэкстам Закона "Аб генацыдзе беларускага народа" можна пазнаёміцца ​​на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.