9 лістапада 2018 года ў 13.00 завяршыўся інтэрнэт-аўкцыён, на якім за 1 200 € быў прададзены лот № 169 «YAZEP NARTSYZAVICH DRAZDOVICH 1888 Punki - 1954 Podswile». Гэта невялікіх памераў малюнак (30,5 см x 23 см) нашага земляка Язэпа Драздовіча. Работа выканана на кардоне алейнымі фарбамі і змешчана ў рамку. Унізе справа манаграма «I.D». Малюнак на адваротным баку падпісаны і датаваны «I. Дроз... 1913 год ".
З біяграфіі мастака вядома, што з 1910 па 1914 год ён праходзіў службу ў царскай арміі. Да прызыву ў войска з 1906 па 1909 год Драздовіч вучыўся ў Віленскай мастацкай школе, якую арганізаваў і ўзначаліў вядомы ў той час жывапісец і графік Іван Трутнеў. Тут ён захапіўся нацыянальнай ідэяй, далучыўшыся да руху адраджэння, які збіраўся вакол газеты «Наша Ніва». Свае першыя графічныя малюнкі ён зрабіў для афармлення беларускай газеты яшчэ ў 1906 годзе. У 1909 годзе ў выдавецтве «Наша Ніва» быў надрукаваны «Першы беларускі каляндар на 1910 год», ілюстрацыі да якога зрабіў Язэп Драздовіч. У 1914 году мастак ілюструе вокладку кнігі К. Буйло "Курганны кветка". У 1916 годзе ён стварае цэлую серыю графічных работ «Архітэктурныя эцюды», якія падпісвае манаграмай «I.D». Такой манаграмай, якой быў падпісаны малюнак 1913 года.
Атрымліваецца, што прададзеная на аўкцыёне праца Язэпа Драздовіча - гэта першы, вядомы на сённяшні дзень, малюнак мастака, выкананы ў колеры. Падобны сюжэт Драздовіч, у будучым, выкарыстае пры напісанні карціны «Прарок». Працы, якая атрымае сусветную вядомасць і будзе выстаўлена ў пастаяннай экспазіцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь. Не выпадкова на гэтую карціну, як і на іншыя працы мастака, звярнуў увагу падчас візіту ў Нацыянальны мастацкі музей генеральны дырэктар Луўра Анры Луарэт: «Мяне заўсёды цікавілі мастакі, якія знаходзяцца па-за асноўных напрамкаў у жывапісу». І такім быў наш зямляк - Язэп Нарцызавіч Драздовіч.
«Хаджу паміж Мнютай і Аутай 
па хатах, малюючы людзям…
на сваёй радзіме… даўгі ёй аддаю»
Язэп Драздовіч. Урывак з дзённіка.
Многія жыхары Глыбоччыны памятаюць вандроўнага мастака, які маляваў самаробныя дываны для іх хат, запісваў народныя песні і паданні. Гэта быў Язэп Драздовіч. Яго мастацкія творы маюць адметны характар – яны ўнікальныя і, разам з тым, традыцыйныя, наіўныя і мудрыя, рэалістычныя і сімвалічныя.
За выключэннем сямі год ваеннай службы ў царскай арміі, жыццёвыя шляхі Язэпа Драздовіча не выходзілі за межы роднай зямлі і, у большай ступені, мілай з дзяцінства Дзісненшчыны. У 1920-х гадах, падчас вандровак па Заходняй Беларусі, мастак стварае ўнікальныя графічныя альбомы – сотні малюнкаў, прысвечаных помнікам старажытнага дойлідства многіх населеных пунктаў Беларусі. Яго замалёўкі гарадзішчаў і курганаў, замкаў і храмаў, гумнаў і хат і на сёння з’яўляюцца гістарычнай крыніцай для даследчыкаў і этнографаў.
9 лютага 2004 года, на два гады раней Глыбокага, герб атрымаў г.п. Падсвілле. Старадаўняга герба пасёлак не меў, бо з'яўляецца адным з самых маладых населеных пунктаў Глыбоччыны. Паўстаў г.п. Падсвілле толькі ў пачатку ХХ стагоддзя як чыгуначная станцыя на ўчастку дарогі Полацк - Сядлец (горад у Польшчы). У 1924 годзе населены пункт атрымаў сур'ёзны стымул для развіцця. Па рашэнні Савета міністраў Польшчы быў арганізаваны Корпус аховы памежжа і адзін гарнізон 7-га батальёна гэтага корпуса размясціўся ў Падсвіллі. Пасля вызвалення тэрыторыі Пліскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў г.п. Падсвілле стаў адміністрацыйным цэнтрам раёна.
Як герб Падсвілля, так і герб Глыбокага былі распрацаваны навукоўцамі-геральдыстамі «з чыстага аркуша». У адрозненні ад многіх суседніх раённых цэнтраў, такіх як Браслаў, Докшыцы, Паставы і Ушачы, наш горад не меў свайго гістарычнага герба. Браслаў атрымаў герб па прывілею польскага караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1792 годзе. У аснове сучаснага герба Докшыц ляжыць герб гэтага населенага пункта ўзору 1796 года. Гэтым жа годам датуецца і гістарычны герб Паставаў. Найбольш старадаўнім, з названых раней раённых цэнтраў, з'яўляецца герб г.п. Ушачы, які пасёлак атрымаў яшчэ ў 1758 годзе разам з правам на самакіраванне.
Праўда, казаць пра тое, што ў Глыбокім ніколі раней не выкарыстоўвалася гербавая сімволіка нельга. Бо гісторыя пакінула нам шматлікія прыклады шляхецкіх гербаў - сімвалаў, якія належалі знатным імёнам уладальнікаў зямель Глыбоччыны. Зяновічы, Корсакі, Радзівілы, Вітгенштэйны - гэты спіс можна пералічваць бясконца. І кожны з гэтых шляхецкіх родаў мелі свой герб. Напрыклад, старажытную выяву герба роду Корсакаў сёння можна ўбачыць у нашым горадзе не толькі ў экспазіцыі музея, але і пад дахам праваслаўнага сабора Нараджэння Найсвяцейшай Багародзіцы, і на чашы ў касцёле Святой Тройцы.
Праведнік Народаў Свету - ганаровае званне, якое прысвойваецца ў дзяржаве Ізраіль прадстаўнікам іншых народаў, якія ў перыяд Катастрофы ратавалі або садзейнічалі выратаванню яўрэяў.
(Кароткая яўрэйская энцыклапедыя, т. 9, с. 665)
Чалавек, які выратаваў адно жыццё, выратаваў усё чалавецтва.
(Словы з Талмуда, напісаныя на медалю "Праведнік Народаў Свету")
Праведнік Казачонак Марыя выратавала Якава Сасновіка. Дваццацігадовая дзяўчына Марыя Казачонак да вайны працавала ў Круляўшчызне ў аптэцы, якая належала Сямёну Сасновіку. Калі пачалася вайна, Сасновік адправіў Марыю дадому, да бацькоў. Сям'я Сасновік перабралася ў в. Германавічы Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці. 11 жніўня 1941 г. у сына Сямёна Іосіфа нарадзіўся маленькі хлопчык - Янкель. Сасновікі, як спецыялісты, некаторы час жылі па-за гета, хоць добра разумелі, што гэта часовая з'ява. У 1942 годзе Сасновік разам з сябрамі сям'і, хутаранамі Рамейка, распрацавалі план. Яны папрасілі Марыю Казачонак узяць хлопчыка да сябе і прадставіць яго сваім сынам Янакам. Яна пагадзілася. Летам 1942 г. Марыя Казачонак з дзіцём перабралася ў дом сям'і Рамейка. Але суседка пазнала дзіцяці, і Марыя была вымушаная хавацца. Пачаліся доўгія тулянні Марыі Казачонак з маленькім Янкелем-Янакам-Якавам, якога яна любіла як роднага. Небяспека пагаршалася яшчэ тым, што хлопчык быў абрэзаны. Марыя пастаянна мяняла месца пражывання, хавалася на гарышчах, на балоце. Шмат разоў была разам з малым на мяжы гібелі. Хлопчык жыў у Марыі Казачонак да вызвалення Беларусі. Сям'і Сасновік удалося патрапіць да партызан і выжыць. Пасля вызвалення Марыя вярнула Якава бацькам. Марыя Казачонак выйшла замуж і пераехала ў г.п. Падсвілле Глыбоцкага раёна. У яе свая сям'я, але Марыя па-ранейшаму лічыць Якава сваім сынам. Званне «Праведніка Свету» было прысуджана ёй у 1996 годзе.
Архіўныя матэрыялы па-ранейшаму застаюцца невычэрпнай крыніцай новых гістарычных ведаў, адкрываючы для нас невядомыя раней старонкі мінуўшчыны. Адну з такіх старонак адкрывае найцікавейшы дакумент пад назвай “Опись Глубоцкой СвятоМихайловской четверторазрядной приходской православной церкви…”, які захоўваецца ў Літоўскім дзяржаўным гістарычным архіве.
Складальнікам гэтага дакумента, створанага 13 сакавіка 1844 года, стаў казначэй Беразвецкага Раства Багародзіцы другакласнага манастыра іераманах Пётр Міхалевіч. На 15 старонках вопісу ён змясціў падрабязны пералік усёй рухомай і нерухомай маёмасці Глыбоцкага праваслаўнага прыхода Літоўскай епархіі. Для стварэння вопісу мелася пэўная падстава – прыход перадаваўся пад кіраўніцтва прызначанага на службу ў Глыбокае святара Фелікса Хруцкага, а таму існавала неабходнасць у дакладнай інвентарызацыі царкоўнай уласнасці.
Ужо ў назве дакумента заключаны цікавыя звесткі. З гістарычных крыніц вядома, што на працягу некалькіх стагоддзяў галоўнай святыняй хрысціян усходняга абраду (праваслаўных і ўніятаў) у Глыбокім была царква Святой Тройцы, якая стаяла каля Базарнай плошчы (сучаснай Цэнтральнай плошчы). Калі і кім быў першапачаткова пабудаваны гэты храм невядома. Гісторык А. П. Сапуноў адзначае, што згодна паданню гэта царква была перанесена сялянамі ў Глыбокае з Беразвечча, і хоць першая дакументальная згадка пра яе адносіцца да 1658 года, па яго меркаванню царква павінна была існаваць у Глыбокім ужо значна раней.
На адзінаццаты дзень вайны, 2 ліпеня 1941 года, на вуліцы пакінутага Чырвонай арміяй Глыбокага ўступілі нямецкія салдаты. Матарызаваныя часці Вермахта, не затрымліваючыся ў горадзе, імкнуліся на усход, але асобныя вайскоўцы, тым не менш, забягалі ў двары гараджан па ваду. Зайшлі яны і ў двор дома, дзе жыла сям’я 11-гадовага хлопчыка Барыса Глаза, папрасілі вады. Ім вынеслі вядро вады і далі кубак, але адзін з немцаў недаверліва запатрабаваў, каб гаспадары спачатку напаілі гэтай вадой сваіх дзяцей. Толькі пасля гэтага вайскоўцы пачалі піць самі, а потым, нічога не ўзяўшы, пакінулі двор. Такім вось спакойным выдалася першае знаёмства сям’і Барыса Глаза з акупантамі, і ў той момант хлопчык безумоўна не мог уявіць, што ўжо ў наступным месяцы яго маці Рахіль будзе расстраляна як супрацоўніца органаў савецкай улады, а праз два гады падчас знішчэння гета загінуць яго бацька і сястра.
Гэта адбудзецца ў жніўні 1943 года, а тады летам 41-га, глыбачане, і ў тым ліку мясцовыя яўрэі, спрабавалі прыстасавацца да новай рэчаіснасці. Глыбоцкім яўрэям, аднак, вярнуцца да ранейшага жыцця было ўжо не магчыма. У канцы верасня (па іншых звестках у кастрычніку) першага года вайны па загаду акружнога камісара Паўля Гахмана ўсе глыбоцкія яўрэі былі вымушаны перасяліцца ў гета, пад якое адвялі паўночна-заходнюю частку горада. Усходняй мяжой гета з’яўлялася вуліца Ломжынская (сучасная вул. Энгельса), паўднёвай – вуліца Віленская (у наш час участак вул. Леніна ад заходняга ўскрайку горада да Цэнтральнай плошчы). Ад іншых вуліц з восені 1942 года яно было ізалявана драўляным заборам з калючым дротам.
Сярод знакамітых асоб зямлі Глыбоцкай трэба ўспомніць і пра многіх прадстаўнікоў былой яўрэйскай абшчыны Глыбокага. Бо гэта тыя людзі, хто зрабіў значны ўклад у гісторыю сваёй малой радзімы, заняўшы ганаровае месца сярод іншых выдатных асоб нашага краю. Пазнаёміцца з імі вы можаце на старонках нашага сайта.
Вялікую ролю ў грамадска-рэлігійным жыцці яўрэйскага народа сыгралі выхадцы зямлі Глыбоцкай - Шмуель Магілевер і Бернард Берзон.
Бернард Берзон - яўрэйскі грамадскі і рэлігійны дзеяч, рабін.
Нарадзіўся ў 1913 годзе ў мястэчку Пліса Віленскай губерні). У 1925 годзе пераехаў з сям'ёй у ЗША. У 1935 годзе скончыў Ешыву-універсітэт (старэйшая і найбуйнейшая яўрэйская вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША). Быў прэзідэнтам Савета рабінаў Амерыкі (1970 - 1972), старшынёй Асацыяцыі выпускнікоў Ешывы-універсітэта (1966 - 1968), віцэ-прэзідэнтам рэлігійных сіяністаў Амерыкі (1971 - 1973). З 1939 года Берзон з'яўляўся духоўным лідэрам абшчыны Ахават Ісраэль у Брукліне.
Займаўся свецкімі навукамі - у Універсітэце Мэна (ЗША) атрымаў ступень магістра эканомікі. З 1982 года і на працягу сямі гадоў пражываў у Ізраілі, пасля чаго вярнуўся ў ЗША. Памёр 15 мая 1982 года.
Шмуэль Магілевер - яўрэйскі рэлігійны і грамадскі дзеяч.
Нарадзіўся ў 1824 годзе ў мястэчку Глыбокае Віленскай губерні ў сям'і рабіна. Вучыўся ў Валожынскай ешыве, дзе ў 1843 годзе атрымаў званне рабіна. У перыяд з 1848 па 1883 год паслядоўна быў рабінам у Глыбокім, Шакяе, Сувалках, Радаме. З 1881 года супрацоўнічаў з сіянісцкім рухам. У 1882 годзе выправіўся ў Нямеччыну і Францыю з мэтай пошуку спонсараў для падтрымкі яўрэйскіх калоній у Палестыне.
У 1883 годзе Шмуэль Магілевер стаў рабінам Беластока. Заклікаў яўрэяў перасяляцца ў яўрэйскую калонію Петах-Тыква ў Палестыне, заснаваў у Беластоку рабінскую школу і крэдытнае таварыства. Быў адным з ініцыятараў стварэння сіянісцкай арганізацыі Хавевей Цыён, з 1988 года з'яўляўся яе прэзідэнтам. На Першым Сіянісцкім кангрэсе ў 1897 годзе Магілевер быў абраны адным з чатырох кіраўнікоў, адказных за дзейнасць Сіянісцкай арганізацыі ў Расіі. Памёр 10 чэрвеня 1898 года ў Беластоку. У 1991 годзе яго астанкі былі перавезены ў Ізраіль.
Больш за шэсць стагоддзяў на Беларусі жывуць татары. Яны з'явіліся на тэрыторыі ВКЛ яшчэ ў часы князя Вітаўта. Ужо ў XVI стагоддзі татары жылі ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства, а значыць на тэрыторыі сучаснай Глыбоччыны. Гістарычныя дакументы не падаюць звестак пра пражыванне іх у Глыбокім да 2-й паловы XIX стагоддзя. Верагодна, татарская калонія з'явілася тут толькі пасля 1850-х гадоў.
Жылі татары ў Глыбокім, у асноўным, на вуліцы, якая пазней атрымала назву Татарскай, а таксама ў навакольных вёсках (Мядзвёдкі, Ракаўцы, Абруб-Беразвецкі). Асноўным заняткам татараў, якія жылі на Беларусі, было агародніцтва, рамізніцтва, дубленне скур (гарбарства), выраб саф’яну, а ў сельскай мясцовасці – земляробства і жывёлагадоўля. Асноўны занятак глыбоцкіх татараў – гарбарства. У Глыбокім яны мелі ўласныя гарбарні або працавалі ў майстэрнях гарбароў-яўрэяў. Размяшчаліся майстэрні на вуліцах Дуброва, Кракаўская і Віленская, дзе майстры-татары апрацоўвалі скуры, з якіх потым шылі зімовае адзенне. Да канца XIX стагоддзя ў Глыбокім было 16 гарбарных майстэрняў.
Да 1914 года глыбоцкія татары належалі да абшчыны ў Відзах, а пасля Першай сусветнай вайны - да докшыцкай мусульманскай абшчыны. У 1931 годзе глыбоцкімі татарамі быў пабудаваны ўласны малітоўны дом на зямлі, якую падараваў Аляксандр Канапацкі. Пры яго будаўніцтве на вуліцы Татарскай (сучасная вул. Школьная), былі выкарыстаны бярвенні былой гаспадарчай пабудовы з вёскі Хоцькі. Гэта быў драўляны прамавугольны зруб, накрыты гонтавым дахам. На вулічным фасадзе меўся невялікі ганак на 4 слупах, накрыты дахам, і з мусульманскім паўмесяцам на шчыце. На бакавых фасадах было па два акны, і чатыры - на вулічным фасадзе.
15 студзеня 1940 года ўтвораны Глыбоцкі раён, які стаў адміністрацыйнай адзінкай Вілейскай вобласці. Тэрыторыі раёна склала 592 кв.км. і ўключала гарадскі і 10 сельскіх Саветаў. Агульная колькасць двароў – 7 440, насельніцтва – 37 740 жыхароў (у т.л. Глыбокае – 9 650 чалавек, жылых пабудоў – 1 124).
Першым старшынёй райвыканкама выбраны Павел Антонавіч Куксёнак. Глыбоцкі РК КПБ узначаліў Васіль Трафімавіч Аніськавец, другі сакратар – Міхаіл Дзмітрыевіч Малыгін, трэці – Аляксандр Барысавіч Чычылейчык.
З 12 лютага 1940 года пачалі арганізоўваць сельскія Саветы. Старшынёй гарсавета зацверджана кандыдатура Рамана Ануфрыевіча Варатынскага. З 9 красавіка 1940 года паступова зацвярджаліся старшыні сельскіх Саветаў.
Па стану на 1940 год у Глыбоцкім раёне працавалі 3 млыны, торфазавод, 2 цагельныя прадпрыемствы. У горадзе дзейнічаў млын, смалярня, мылаварны і гарбарны заводы, швейная і шавецкая арцелі, 2 электрастанцыі, цукерачная фабрыка, хлебапякарня, мясакамбінат.
У верасні 1939 года тэрыторыя сучаснага Глыбоцкага раёна ўвайшла ў склад БССР (на той момант гэта была Глыбоцкая гміна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства). 15 студзеня 1940 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР «Аб стварэнні раёнаў у Баранавіцкай, Беластоцкай, Брэсцкай, Вілейскай і Пінскай абласцях Беларускай ССР" былі ўтвораны Глыбоцкі і Пліскі раёны, як адміністрацыйныя адзінкі Вілейскай вобласці. 
Тэрыторыю Глыбоцкага раёна (592 кв. км.) склала былая воласць Глыбоцкая і частка Залескай воласці Дзісенскага павета. Насельніцтва раёна ў 1940 годзе налічвала звыш 35 тыс. чалавек (з іх гарадскіх жыхароў - 9650). Ужо ў кастрычніку 1940 года на тэрыторыі раёна было створана 10 сельскіх саветаў: Вярхнянскі, Дзеркаўшчынскі, Залескі, Капыльшчынскі, Літоўшчынскі, Лучайкаўскі, Мамайскі, Ластавіцкі, Тумашаўскі, Узрэцкі. Арганізавана і дзейнічала 11 калгасаў.
Згодна з новым адміністрацыйным дзяленнем ад 20 верасня 1944 года Глыбоцкі раён увайшоў у склад Полацкай вобласці. На 21 верасня 1944 году ў складзе Глыбоцкага раёна значацца Глыбоцкі гарадскі і 10 сельскіх саветаў, створаных яшчэ перад вайной. Да верасня 1944 года адноўлена 5 калгасаў, а да красавіка 1945 года на тэрыторыі раёна ўжо дзейнічае 6 калгасаў.
На пачатак 1945 года насельніцтва раёна складае 28 333 чалавек (гарадскога - 4407 чал., сельскага - 24126 чал.), зарэгістравана 7399 гаспадарак. Агульная тэрыторыя раёна складала 644,17 кв. м., колькасць населеных пунктаў - 259.